De journalistiek als kopieerfabriek


De journalistiek is zo langzamerhand verandert in een grote kopieerfabriek. Media nemen in groten getale berichten van elkaar, van persbureaus en van bedrijven en overheden over. Zonder controle, zonder zelf nog eens op onderzoek uit te gaan. Dat is althans de situatie bij Engelse kranten, zo blijkt uit onderzoek.

In Nederland hebben de gratis kranten de reputatie niet veel meer te zijn dan een verzameling berichten van persbureaus met hier en daar een eigen artikel. In Engeland is het niet veel beter gesteld met de zogenaamde kwaliteitskranten, zoals The Times en The Guardian. De helft van de berichten in de kwaliteitspers is namelijk volledig of hoofdzakelijk gebaseerd op kopij van persbureaus. Bovendien is een deel van de krantenberichten ook nog eens een vrijwel exacte kopie van persberichten van bedrijven en organisaties. Het is blijkbaar een achterhaald idee dat krantenjournalisten zelf op onderzoek uitgaan, feiten en beweringen controleren en vervolgens een verhaal schrijven.

De lezers merken daar overigens weinig van, want onder driekwart van de berichten staat gewoon een naam van een journalist van de krant. Met andere woorden, ook als journalisten berichten overnemen van persbureaus en die hooguit een beetje herschrijven, zetten ze hun naam eronder. Daarmee de suggestie wekkend dat het bericht uit hun pen komt.

Wat is nu de reden voor dit massale kopieergedrag? Is het aantal arbeidsplaatsen bij kranten zo drastisch geslonken dat nog maar een handjevol journalisten de pagina’s moet vullen? Dat is niet het geval volgens de onderzoekers. Uit hun cijfers blijkt dat het aantal journalistieke arbeidsplaatsen bij de kranten de afgelopen twintig jaar tamelijk stabiel is gebleven.

Wat de journalisten de das om doet is de enorme groei van het aantal pagina’s dat ze moeten vullen. Bestond de gemiddelde kwaliteitskrant in 1985 uit zo’n vijftien pagina’s, in 2006 was dat aantal gegroeid naar meer dan veertig. Redacties moeten tegenwoordig dus met een gelijk gebleven aantal journalisten bijna drie keer zoveel kopij produceren als twintig jaar geleden. Bovendien moeten de journalisten ook nog bijdragen leveren voor de online activiteiten van hun krant, zoals de website en weblogs.

Om dat voor elkaar te krijgen ligt het voor de hand dat journalisten in toenemende mate gebruik maken van voorgefabriceerd materiaal. Zoals een journalist in het onderzoek zei: “the volume of stories we produce in a day has increased a lot. Today it’s not uncommon to be knocking out five or six in a day – and when you’re doing that you rely more on the wires and on PR than you did before.”

Is het eigenlijk erg dat redacties zoveel kopij overnemen van persbureaus? Daar werken toch ook journalisten? Dus de berichten van persbureaus zullen dan toch in orde zijn? Die kans is echter klein. Want uit het onderzoek blijkt dat juist voor journalisten van persbureaus de werkdruk het allerhoogst is. Zij produceren liefst twee keer zoveel berichten als hun collega’s bij de krant. Om aan zulke aantallen te komen zullen ze zich ongetwijfeld regelmatig baseren op persberichten die ze ontvangen van bedrijven, overheden en organisaties. Zonder die te controleren op onwaarheden, verdraaiingen en andere gebreken. De geconstateerde ontwikkelingen zijn echt alarmerend voor de huidige stand van de journalistiek.

Over het onderzoek zijn de volgende publicaties verschenen:

1 Comment

Add yours →

  1. Nou, ik geloof niet dat het hier beter is gesteld met de kwaliteits kranten hoor.

    Het is hier alleen (nog) niet onderzocht blijkbaar 😛

Geef een reactie