Serieuze nieuwsonderwerpen als politiek en economie zijn geen publiekstrekkers. Te saai, te ingewikkeld, te langdradig. Nieuws moet kort en luchtig. Entertainment, misdaad, achtervolgingen: dat trekt kijkers. Bovendien moeten gewone burgers aan het woord komen: straatinterviews om ‘het volk’ een stem te geven in het nieuws. Zo zit het toch met de hedendaagse grillige, snel afgeleide nieuwsconsument? Dus niet, zo blijkt uit onderzoek.

Als de hier boven genoemde beweringen kloppen dan zouden degelijke nieuwsprogramma’s met serieuze onderwerpen slechtere kijkcijfers halen dan lichte nieuwsprogramma’s met luchtige onderwerpen. Amerikaanse onderzoekers hebben deze veronderstelling onderzocht. Ze vroegen zich af of serieuze kwaliteitsjournalistiek inderdaad slechter scoort bij kijkers dan sensationele of lichtvoetige hapsnap journalistiek.

Om die vraag te beantwoorden analyseerden ze de nieuwsprogramma’s van 154 lokale televisiezenders over een periode van vijf jaar. In de Verenigde Staten trekken de nieuwsuitzendingen van deze lokale zenders meer kijkers dan de nationale omroepstations.

Van elk nieuwsprogramma stelden de onderzoekers vast in welke mate er sprake was van serieuze journalistiek. Ze keken daarvoor naar de onderwerpen (politiek en economie is ‘hard nieuws’ en entertainment en human interest is ‘zacht’ nieuws), of de items het resultaat waren van eigen onderzoek, de diversiteit aan bronnen en perspectieven, het gebruik van gezaghebbende bronnen (zoals politici en experts) en of de items relevant waren voor de lokale gemeenschap. Vervolgens koppelden ze deze scores aan de kijkcijfers van elk programma.

Wat bleek? Juist de programma’s met journalistieke kwaliteit trekken de meeste kijkers. Items die het resultaat zijn van degelijk journalistiek speurwerk en waarin diverse gezichtspunten en deskundig bronnen aan bod komen, scoren het best bij de kijkers. De nieuwsprogramma’s die inzetten op een frivolere benadering met meer ‘zacht’ nieuws dreigen in een spiraal van weglopende kijkers terecht te komen.

Interessant is ook dat de onderzoekers hebben gekeken naar campagnenieuws. Om politieke verkiezingen aantrekkelijk te maken voor kijkers maken nieuwsprogramma’s er vaak een sportwedstrijd van: wie ligt aan kop en welke strategie├źn volgen de kandidaten? Inhoudelijke berichtgeving over politieke standpunten en partijprogramma’s zouden kijkers wegjagen. Maar niets is minder waar. Hoewel liefst negentig procent van de campagneberichtgeving gericht was op het wedstrijdelement, bleek dit niet het nieuws te zijn dat kijkers trekt. Juist de inhoudelijke items met aandacht voor de idee├źn van kandidaten leveren de meeste kijkers op.

Kortom, het ouderwetse degelijke journalisiteke werk is nog altijd van deze tijd. Nieuwsprogramma’s moeten zich niet in de luren laten leggen door het wijd verkondigde idee dat het leuker, frivoler, korter en minder journalistiek moet. Mensen hebben nog altijd behoefte aan degelijke journalistieke berichtgeving. Maak ruim baan voor journalistieke kwaliteit!

Het genoemde onderzoek is onlangs gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift:
Belt, T.L. & Just, M.R. (2008). The local news story: Is quality a choice? Political Communication, 25, 194-215.

Vorig jaar verscheen een boek dat gebasseerd is op dit onderzoek en gaat over het verbeteren van de journalistieke kwaliteit van nieuwsprogramma’s:
Rosenstiel, T., Just, M., Belt, T., Pertilla, A., Dean, W., & Chinni, D. (2007). We interrupt this newscast: How to improve local news and win ratings, too. New York: Cambridge University Press.