“De Raad voor de Journalistiek “slaat de plank volledig mis”. De Raad “functioneert inhoudelijk gebrekkig” en doet “geen serieus onderzoek naar waarheidsvinding”. Het zijn harde woorden die staan opgetekend in het persbericht dat het tv-programma TROS Opgelicht heeft verspreid.
De aanleiding is het oordeel dat de Raad voor de Journalistiek heeft geveld over de uitzending van TROS Opgelicht van 29 februari 2008. In het bewuste item uiten diverse personen allerlei beschuldigingen aan het adres van ene Hans Stoker. Aan het einde zijn beelden te zien van een TROS-reporter die Stoker confronteert met deze verwijten op het moment dat hij wil vertrekken in een auto. De verslaggeefster stelt hem vragen waar hij niet op in wil gaan en uiteindelijk rijdt hij weg. Hoe het precies ging is te zien op het filmpje op de site van het programma.
Hans Stoker dient vervolgens op 14 juni een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek . Hij is van mening dat hem geen serieuze gelegenheid is geboden voor weerwoord. Op 22 augustus wordt de zaak behandeld. Beide partijen verschijnen niet op de zitting, zo valt op te maken uit de verslaglegging van de Raad.
De Raad oordeelt op 2 oktober dat Stoker inderdaad geen eerlijke kans heeft gehad om de beschuldigingen te pareren. Want Stoker wordt “op straat onvoorbereid gevraagd op de beschuldigingen te reageren, doordat de medewerkster van het programma zonder aankondiging op hem afstapt op het moment dat hij onderweg is naar een afspraak.” Kortom, een typisch gevalletje van ordinaire ‘overaljournalisitek’, zo meent de Raad.
Dat TROS Opgelicht niet op andere manieren heeft geprobeerd om Stoker te laten reageren op alle aantijgingen, maakt de Raad op uit de brief van Hans Stoker en de beelden van de uitzending: “uit het programma en de verder ter beschikking staande gegevens is niet gebleken dat aan klagers ook nog op een andere, aanvaardbare wijze om een reactie is gevraagd.”
En daar zit hem de kneep volgens de redactie van TROS Opgelicht. In hun persbericht staat: “Dit strookt niet met de waarheid. Redactiewerk achter de schermen heeft niet geleid tot contact met Stoker – alle contact werd door Stoker van de hand gewezen. Stoker is diverse keren in de gelegenheid gesteld om zijn reactie op een rustiger moment voor camera te geven.”
De Raad heeft die informatie niet ontvangen, want de redactie weigerde te verschijnen op de zitting na een eerdere tik op de vingers van de Raad. Dat doet de vraag rijzen of de Raad wel uitspraken kan doen als niet alle informatie beschikbaar is. Nu doet zich de curieuze situatie voor dat de Raad een redactie veroordeelt vanwege het niet toepassen van deugdelijk wederhoor, terwijl die uitspraak van de Raad ook niet is gebaseerd op wederhoor. Weliswaar omdat TROS Opgelicht ervoor koos om niet op te draven op de zitting, maar toch.
In de uitspraak die de Raad heeft gedaan valt het volgende te lezen: “De Raad stelt voorop dat de journalist bij het publiceren van beschuldigingen dient te onderzoeken of voor de beschuldigingen een deugdelijke grondslag bestaat.” Je kunt je afvragen of de Raad die vuistregel zelf wel toepast. Want is er in dit geval wel sprake geweest van deugdelijk onderzoek door de Raad? Als iemand niet op de zitting verschijnt is de Raad niet bekend met alle feiten. Zou de Raad dan niet op een andere manier nog moeten pogen om alle relevante informatie boven tafel te krijgen? Vermoedelijk zou de Raad dat immers ook van journalisten verwachten.
Het lijkt er op dat de Raad met twee maten meet. En dat is niet goed om geloofwaardig te kunnen opereren in de journalistiek. Want wat is zo’n uitspraak waard als hij niet is gebaseerd op alle benodigde feiten?
Uiteraard heb ik de Raad ook om weerwoord gevraagd, maar ik heb nog reactie ontvangen. Zo gauw ik iets hoor meld ik het natuurlijk.
Iedereen moet maar TV kijken naar de programma’s die zij leuken vinden maar zie het als amusement en voor de kijkcijfers. Ik ben hoofdrolspeler geweest, de schaamte voorbij en de advocaten zijn een art 12 Sv procedure gestart. Ik krijg op mijn blog met regelmaat mensen te spreken die de schaamte nog niet voorbij zijn maar bij de rechter, vrij zijn gesproken, schadevergoeding echter Tros opgelicht zwijgt. Tros opgelicht heeft de samenwerking opgeschort met RvJ en leven dus boven de wet en kunnen middeleeuwse middelen hanteren.