Gratis krant voor 18-jarigen: riskant plan

Deze week meldden de media dat minister Plasterk overweegt om in navolging van Frankrijk ook in Nederland achttienjarigen een jaarabonnement op een krant cadeau te doen. Hij noemde het plan van de Franse president Sarkozy ‘een charmant idee’ en heeft de innovatiecommissie van Elco Brinkman gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken.

In Trouw toont Kees Spaan, voorzitter van de Nederlandse Dagbladpers zich een enthousiast voorstander van het plan. Hij vindt achttien jaar een goede leeftijd om mensen bewust te maken kwaliteitsinformatie. “Als achttienjarigen een jaar lang gratis een kwaliteitskrant lezen schiet die gewoonte wortel.” Hun interesse voor kwaliteitsinformatie zal groeien. Bovendien zullen de oplages van kranten volgens Spaan stijgen.

Dat zijn nogal wat vooronderstellingen waarvan je je kan afvragen of die kloppen. Waarom is bijvoorbeeld achttien jaar een goede leeftijd om mensen het belang van kwaliteitsinformatie bij te brengen? Zou zestien jaar niet beter zijn? Of twintig? Of misschien niet zozeer op een bepaalde leeftijd, maar op het moment dat jongeren het ouderlijk huis verlaten en zelfstandig gaan wonen?

Een portie spruitjes
Vervolgens zou je je kunnen afvragen of een gratis abonnement een goede methode is om mensen bewust te maken van kwaliteitsinformatie. Waarom zou dat besef opeens tot mensen doordringen als dagelijks NRC Handelsblad op de mat ploft? Gaan kinderen zich realiseren dat spruitjes gezond zijn als je hun dagelijks een portie voorzet? En schiet daardoor de gewoonte wortel om elke week spruitjes te eten? Mij lijkt dat daar wel wat meer voor nodig is.

Om jongeren bewust te maken van het belang van kwaliteitsinformatie zou je wat doordachter aan de slag moeten gaan. Denk aan de lesprogramma’s van de Stichting Krant in de Klas. Jongeren krijgen dan niet simpelweg een krant onder de neus gedrukt, maar ze leren om informatie te doorgronden en te beoordelen. Zo’n actieve aanpak leidt natuurlijk veel eerder tot inzicht in het belang van kwaliteitsinformatie. Uit onderzoek blijkt bovendien dat door dergelijke projecten jongeren daadwerkelijk positiever gaan kijken naar het belang van kranten. Overigens zou het goed zijn dergelijke projecten niet te beperken tot kranten, maar te richten op alle media, dus heel nadrukkelijk ook op internet.

Dan de veronderstelling dat de oplages van kranten door dit plan zullen stijgen. Maar om hoeveel abonnementen gaat het eigenlijk? Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) woonden op 1 december 2008 205.397 achttienjarigen in Nederland. Als die allemaal een krantenabonnement krijgen levert dat een behoorlijke stapel kranten op, het is zo ongeveer de huidige oplage van NRC Handelsblad.

Maar zal het ook daadwerkelijk leiden tot een oplagestijging van 205.397 kranten? Dat valt te bezien, want een groot aantal van die jongeren woont nog thuis en het is goed mogelijk dat ouders hun dure abonnement opzeggen op het moment dat dochterlief of zoonlief een gratis krantenabonnement ontvangt.

In de vingers snijden
Volgens het CBS bedraagt het aantal zelfstandig wonende achttienjarigen in 2008 17.773. Dus wonen 187.624 achttienjarigen nog in het ouderlijke huis. 45% van de achttienjarigen maakt volgens cijfers van het CBS deel uit van een huishouden met een krantenabonnement. Met dit plan bestaat dus het risico dat 84.430 mensen hun betaalde abonnement opzeggen omdat een van de kinderen een gratis abonnement ontvangt. Volgens het plan zouden uitgevers zelf opdraaien voor het leveren van kranten, dus dan zouden ze zich lelijk in de vingers kunnen snijden. Bovendien moeten de uitgevers daarna nog maar zien of de ouders weer een betaald abonnement nemen, in de hoop dat de gewoonte van een gratis krant nog geen wortel heeft geschoten.

Tot slot nog dit: een innovatiecommissie die zou komen met een plan voor gratis proefabonnementen. Het zou een treurige oogst zijn. Tenzij je innovatie beschouwt als het zo lang mogelijk in stand houden van oude media. En noem die commissie dan gewoon de ‘commissie tot behoud van kranten’.

8 Comments

Add yours →

  1. Chris Aalberts

    1 februari 2009 — 15:01

    Dit is inderdaad een heel erg zinloos plan. Dit soort discussies zijn eigenlijk per definitie nogal elitair. Neem in gedachten: de gemiddelde 18e MBO-er. Wat moet die met een gratis krant? Alleen hoger-opgeleiden hebben graag een gratis krant. De jongeren waar het om gaat weten niet wat ze met zo’n abonnement moeten.

    De ruwe waarheid is natuurlijk dat als jongeren geen interesse hebben in de krant, ze die interesse ook niet krijgen als je de krant gratis weggeeft. Waarom zouden die jongeren eigenlijk geen Nova en Buitenhof kijken? Die programma’s zijn toch ook gratis?

  2. een beetje stigmatiserend om te stellen dat de gemiddelde 18 jarige MBO-er niks met een krant moet. ik heb zat studiegenoten op de universiteit die ook helemaal nooit een krant lezen. ik weet niet of de televisie-vergelijking opgaat: nova en buitenhof moeten opboksen tegen series, soaps en realityprogramma’s, maar de krant kan op elk moment ‘genuttigd’ worden

    toch vind ik wel dat er teveel argumenten tegen de gratis krant op 18 jaar zijn,.. vooral dat ouders hun krant gaan opzeggen en de gratis krant dan niks gaat toevoegen, maar alleen nog meer problemen gaat veroorzaken doorslaggevend – beter zou idd zijn om de gratis krant pas te geven het eerste jaar dat jongeren de deur uit gaan, een soort oprotpremie

  3. Ik ben inderdaad wel benieuwd waar Chris die stelling over wie er wel en niet een gratis krant willen vandaan heeft.

    Verder klinkt dit ‘plan’ mij vooral in de oren als een bijna clichématig ‘iets goeds doen voor de bühne plan’ dat om door Alexander genoemde redenen onmiddelijk de vuilnisbak in moet.

  4. Een interessant stuk. Het is zeker goed wat initiatieven als Krant In De Klas doen, maar het is slechts het halve werk. Om een krant echt te doorgronden is af en toe een bespreking in de klas belangrijk, maar ook dat scholieren regelmatig een krant lezen. In mijn tijd was die krantenles op school een of twee keer per jaar; nuttig en leerzaam, maar je krijgt er geen ‘gevoel voor kranten’ van.

    Aan het Franse plan kleven echter ook veel nadelen, zoals je ze hier terecht opsomt.

    Waarom is er eigenlijk geen wekelijkse jeugdkrant of jongerenkrant, zoals we ook het jeugdjournaal hebben. Die dan gratis op scholen verspreid kan worden. Of bestaat dit al?

  5. Alexander Pleijter

    3 februari 2009 — 14:47

    @Sander: zo’n gratis weekkrant voor jongeren (tussen 11 en 16 jaar)bestaat: Kidsweek (http://www.kids-week.nl/). Ik geloof niet dat deze weekkrant gratis op scholen wordt verspreid, het zijn abonnementen. Deze krant gratis op scholen verspreiden is wellicht een beter idee dan het plan voor gratis kranten voor achttienjarigen

  6. Chris Aalberts

    3 februari 2009 — 19:29

    @Thomas en Pytrick

    Uit alle cijfers over leesgedrag blijkt dat jongeren en lager opgeleiden het minst lezen. Dat geldt niet alleen voor kranten, maar ook voor boeken, etc.

    Natuurlijk lezen ook veel hoger opgeleiden de krant niet en sommige MBO-ers weer wel, maar het globale beeld is wel duidelijk. Als er gratis kranten voor 18-jarigen komen, is dat vooral om lager opgeleiden aan het lezen te krijgen. Dat lukt niet als de interesse nu al ontbreekt.

  7. @ Chris

    Die globale trend klopt wel, maar om MBO’ers voor het gemak maar te kwalificeren als lager opgeleid vind ik te kort door de bocht.

    Pytrik (zonder c)

  8. Adelei vd Velden

    9 maart 2009 — 22:01

    Een behoorlijk achterhaald idee. Jongeren aan het lezen krijgen, is een hele kunst. Maar nieuwsberichtjes over onderwerpen die hen na aan het hart liggen, lezen ze wel: online! Wat je ze vooral moet leren, is het verschil te ontdekken tussen nieuws en nieuws. Bewust in aanraking brengen met journalistieke verhalen is een aanpak die veel meer zoden aan de dijk zet. Overigens is het wel wrang dat leerlingen in havo 4 (om maar eens een categorie te noemen) het onderscheid moeten leren tussen beschouwingen en betogen, terwijl je in de Nederlandse kranten met een lantaarntje naar beschouwingen moet zoeken.

Geef een reactie