Emoties in kwaliteitsjournalistiek

Een neerstortend vliegtuig brengt een hoop emoties teweeg. Tranen en paniek van geschokte overlevenden, verontruste familieleden en kermende gewonden. Hoe ga je daar als televisiejournalist mee om? Registreer je de tranen of riekt dat naar sensatie?

In De Leugen Regeert was afgelopen vrijdag discussie over het programma Dichtbij Nederland dat opnames had gemaakt van in onzekerheid verkerende familieleden die werden opgevangen in een sporthal in Badhoevedorp. Een kijker naar het programma, Hans van der Maesen, had bezwaar tegen de beelden: “Die hal is bedoeld voor de afhalers, om hun al dan niet gewonde kennissen en familieleden op te halen. Daar kunnen zich hele emotionele taferelen afspelen, ik vind dat je dat niet behoort te filmen. Of in elk geval niet uit te zenden.”

Het is een aloud spanningsveld in de journalistiek: hoe ver mag je gaan bij het in beeld brengen van zulke emoties? Gaan emotionele beelden wel samen met kwaliteitsjournalistiek?

Mervi Pantti deed daar onderzoek naar: ze hield interviews met televisiejournalisten om erachter te komen wat hun opvattingen zijn over emoties in het nieuws. Omdat het haar ging om het spanningsveld tussen emoties en kwaliteitsjournalistiek, koos ze voor verslaggevers en redacteuren van drie Finse en twee Nederlandse (NOS Journaal en RTL Nieuws) serieuze nieuwsprogramma’s.

Emoties en kwaliteitsjournalistiek?
Emoties zijn niet per definitie een inbreuk op de kwaliteit van nieuwsuitzendingen. Wel is de grens tussen emoties en sensatie flinterdun, erkennen de journalisten. Die grens wordt overschreden als je als journalist op berekenende wijze emotionele beelden laat zien voor eigen gewin, voor de kijkcijfers of om de concurrentie af te troeven.

Maar in kwaliteitsjournalistiek is zeker een rol weggelegd voor emoties. In een rampsituatie behoort het interviewen van ooggetuigen, slachtoffers en nabestaanden tot het vereiste journalistieke werk om de feiten op een rij te krijgen. Daar hoort ook bij dat je als journalist het verdriet en de angst laat zien, maar wel tot op zekere hoogte. De journalisten benadrukken dat voorzichtigheid is geboden bij het tonen van geëmotioneerde mensen. Iemand die overstuur is heeft geen controle over zijn of haar gedrag, dus dan moet je terughoudend zijn.

Die afweging is volgens deze journalisten precies het onderscheid tussen sensationele journalistiek en kwaliteitsjournalistiek. In sensationeel nieuws draait het volledig om de emoties: de emotie is het verhaal. In kwaliteitsnieuws daarentegen zijn emoties slechts een onderdeel van het verhaal: ze hebben een functie in een groter nieuwsverhaal.

Wat is dan die functie?
Behalve het tonen van de werkelijkheid zijn emoties in de ogen van journalisten nuttig om de aandacht van kijkers te trekken en vast te houden. Het publiek kijkt aandachtiger en neemt daardoor meer op van het nieuws.

Overigens zijn eigen emoties van de journalist uit den boze: die zien ze namelijk als een aanslag op hun journalistieke objectiviteit. De journalist zelf hoort de neutrale, onberoerde boodschapper van het nieuws te  zijn.

Onderzoeker Mervi Pantti is verbonden aan het Centrum voor Populaire Cultuur van de Universiteit van Amsterdam. Ze presenteerde dit onderzoek ‘Emotionalization of television news: A journalists’point of view’ tijdens het Etmaal van de Communicatiewetenschap op 12 en 13 februari 2009.

3 Comments

Add yours →

  1. volgens mij zijn emoties (zeker in ruime zin: positieve emoties, zoals blijdschap en opwinding, en negatieve emoties, zoals verdriet en angst/schrik) voor een groot deel ook onvermijdelijk – maar ik vind dat er bij het voorbeeld ‘dichtbij nederland’ wel een stap te ver is gegaan, zeker als je ziet hoe ‘sensationeel’ dat is opgenomen en gebracht (vooraankondiging: “wij waren de enige die er bij waren”) – dat verhaal kwam bij dlr niet geloofwaardig uit de verf

  2. Een van de pakkendste radioreportages uit de geschiedenis is het live verslag van het verongelukken van de zeppelin Hindenburg in de jaren dertig. Als het luchtschip brandend neerstort kan de verslaggever zijn tranen niet meer bedwingen. Stel je voor dat hij daar onberoerd – en dus kwalitatief correct – verslag van had gedaan. Aan de algemene regel mbt emoties en verslaggeving doet het overigens niets af.

  3. Het fragment van de radioverslaggever die zijn tranen niet kan bedwingen bij het aanschouwen van de Hindenburgramp: http://www.eyewitnesstohistory.com/vohind.htm

    Memorabel is ook Walter Cronkite, die zichtbaar worstelt met zijn emoties als hij het overlijden van president Kennedy bekend maakt op televisie: http://www.youtube.com/watch?v=g_BBJ8GyjR8&feature

Geef een reactie