Het publieke bestel van lokale radio floreert in Australië. Ondanks forse concurrentie van commerciële stations stemmen miljoenen mensen  regelmatig af op hun lokale radiostation. Het wekelijkse bereik is zo’n 25 procent van de volwassen bevolking. Onderzoekers hebben bekeken wat mensen zo aanspreekt aan deze lokale, publieke radiostations. Conclusie? De radio is het ultieme medium voor het bevorderen van het gemeenschapsgevoel. Internet geeft slechts een gevoel van isolatie.

Het onderzoek is uitgevoerd door bijna vijftig groepsdiscussies en honderden interviews met luisteraars te houden. Opmerkelijk is dat de onderzoekers niets zeggen over de samenstelling van die groep. Terwijl een belangrijke vraag zou moeten zijn: wie zijn die luisteraars? Zijn dat bijvoorbeeld voornamelijk mensen in een bepaalde leeftijdscategorie? In Nederland trekken publieke zenders over het algemeen een ouder publiek. Op zich geen schande, maar het roept in dit onderzoek wel de vraag op of het vergezicht dat de onderzoekers schetsen hout snijdt. Zijn de lokale, publieke radiostations inderdaad het medium van de toekomst voor lokale gemeenschappen?

In het onderzoeksartikel schrijven de onderzoekers dat mensen tijdens de groepsdiscussies herhaaldelijk aangaven dat het luisteren naar de lokale radio een gevoel van gemeenschapszin oproept, terwijl internet een gevoel van isoloatie zou bewerkstelligen. Zo zei een van de luisteraars: “De radio brengt de gemeenschap samen, terwijl veel andere dingen ons lijken te isoleren. Je kan thuis achter de computer alle informatie vinden die je nodig hebt, maar de radio geeft je een reden om mee toe doen in een gemeenschap die je accepteert.”

Dat klinkt nogal als een ouderwetse opvatting over internet. Alsof het web slechts een informatiearchief is waar je dingen kan opzoeken. Web 2.0 biedt met diverse netwerkapplicaties juist volop mogelijkheden voor mensen in stadswijken en dorpen om met elkaar in contact komen, nieuwtjes uit wisselen en informatie te delen.

Desondanks valt uit het onderzoek wel wat te leren om als lokaal nieuwsmedium succesvol te zijn. De radiostations zijn volgens de onderzoekers succesvol door hun strikte focus op lokaal nieuws. Dat is hun kracht, die buiten ze ten volle uit. Dat vergt wel een omslag in denken over wat nieuws is. Het lokale nieuws is vaak niet opzienbarend of groots, maar heeft vaak een servicekarakter. Zoals aankondigingen van lokale sportwedstrijden, verslagen van muziekoptredens in het buurtcafé of vergaderingen van de buurtvereniging.

Puntsgewijs zijn dit de belangrijkste lessen voor lokale nieuwsmedia:

  • Richt je strikt op het lokale
  • Wees toegankelijk en benaderbaar voor mensen: slecht de strikte barrières tussen makers en publiek en zorg voor mogelijkheden voor participatie en interactie
  • Creëer een sfeer van gemoedelijkheid in plaats van zakelijkheid
  • Zorg voor diversiteit en wordt het knooppunt van alle lokale informatie op diverse terreinen (politiek, cultuur, sport, hobby’s, etc.)
  • Wees servicegericht: zorg voor informatie waar mensen wat mee kunnen in hun dagelijks leven

Het onderzoek van Meadows, Forde, Ewart & Foxwell (2009): ‘Making good sense: Transormative processes in community journalism’ is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Journalism.