Nieuwscheckers controleren de feiten

Tot voor kort was ‘factchecken’ een Amerikaans fenomeen. Inmiddels is het naar Nederland overgewaaid. In september 2008 begon de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg met het weblog FHJ Factcheck. Nu volgt Nieuwscheckers.nl, een project van de praktijkstudie Journalistiek en Nieuwe Media van de Universiteit Leiden.

Nick Davies zorgde vorig jaar voor aardig wat beroering met Flat Earth News, het boek waarin hij betoogde dat de Britse kwaliteitspers het stempel ‘kwaliteit’ niet waard is. Uit onderzoek was namelijk gebleken dat liefst eenvijfde van de berichten bestaat uit persberichten van bedrijven, overheden en andere organisaties, die letterlijk worden overgenomen. Dat verleidde Davies tot de uitspraak dat journalisten gereduceerd zijn tot doorgeefluik van informatie, “whether real event or PR artifice, important or trivial, true or false.” Kortom, journalisten controleren de nieuwsfeiten lang niet altijd.

Afgelopen januari presenteerden Nijmeegse onderzoekers soortgelijk onderzoek waaruit blijkt dat ook Nederlandse kranten aardig wat pr-materiaal doorsluizen, hoewel de onderzoekers geen exact percentage konden geven. Wel bleek uit hun analyse dat persberichten in de trant van ‘uit onderzoek blijkt dat …’ een grote kans hebben om de krant te halen. Zelfs als zulk onderzoek uit de koker van een belanghebbende partij komt.

Dat soort berichten zijn natuurlijk een dankbare prooi voor nieuwsgierige factcheckers. De Fontys Hogeschool Journalistiek laat studenten sinds afgelopen september de feiten in het nieuws controleren. Leidse studenten Journalistiek en Nieuwe Media volgen nu hun voorbeeld met Nieuwscheckers.nl. Met collega Peter Burger begeleid ik studenten bij het uitpluizen van verdachte berichten.

Het mes snijdt aan twee kanten. Allereerst is het bijzonder leerzaam voor studenten journalistiek. Ze leren om berichten op een zorgvuldige manier te bekijken, vraagtekens te plaatsen bij verdachte feiten en deze vervolgens te onderzoeken. Een prima methode dus om studenten tot kritische journalisten op te leiden. Bovendien heeft de journalistiek profijt van deze kritische volgers. Want ze helpen om de feiten boven tafel te krijgen. En dat is toch waar de journalistiek om draait: feiten en niets anders dan de feiten.

2 Comments

Add yours →

  1. Adelei vd Velden

    9 maart 2009 — 21:54

    Ik vind het een heel goed project, maar het zou nog veel beter zijn als kranten factcheckers zouden aanstellen op hun redactie.

  2. He Alexander, krijgt nieuwscheckers nog een feed? Dat zou ik wel prettig vinden in het kader van up-to-date blijven. Goed project trouwens!

Geef een reactie