De regionale krant 2.0

Van oudsher bieden regionale kranten een volledig nieuwsmenu. Dat is handig, want lezers hebben daardoor maar één krant nodig om op de hoogte te raken van lokaal, regionaal, nationaal en internationaal nieuws op het gebied van politiek, economie, kunst, sport, etc. Maar op internet heeft dat concept geen toegevoegde waarde, want dan concurreren regionale kranten opeens met een heleboel andere nieuwsmedia. Een lokale aanpak volgens de principes van Web 2.0 zou uitkomst kunnen bieden. Gister hield ik voor HDC Media (uitgever van onder meer Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad en De Gooi- en Eemlander) een presentatie over Lokale Journalistiek 2.0.  Hieronder volgt een samenvatting van mijn verhaal met de sheets van de presentatie.

De krant als poortwachter

Het het klassieke model van de krant: een top-down- of poortwachtermodel. In dit model is de mediaorganisatie de poortwachter. Daar wordt beslist wat nieuws is en wat wordt doorgegeven aan het publiek. Het zijn de professionals die beslissen, zij publiceren, want zij hebben toegang tot de productiemiddelen (drukpersen, distributiekanalen).

Journalisten worden in dit model gemachtigd door burgers om namens hen het nieuws te verzamelen dat voor hen van belang is om te kunnen functioneren in de samenleving.

Kenmerken van het poortwachtermodel:

  1. Het is veelal eenrichtingsverkeer. Een informatiestroom van de institutionele bronnen (bedrijven, overheid, politie, etc.) via de krant naar het publiek.
  2. Het complete nieuwsmenu: Het is de taak van de journalist om burgers zo volledig mogelijk te informeren. Dat zien we goed bij regionale dagbladen. Die bieden een breed informatiepalet aan: niet alleen regionaal en lokaal nieuws, maar ook landelijk nieuws en buitenlands nieuws. Ideaal voor de krantenlezer, want die weet zich met één krantenabonnement goed geïnformeerd over de hele wereld.
  3. Journalist is de zakelijke professional: iemand die objectief, onpartijdig, neutraal en met professionele distantie rapporteert wat in de wereld gebeurt. In de krant is de nieuwsbrenger vaak anoniem, hooguit een naam. Maar niet duidelijk is wie de persoon achter die naam is, wat zijn of haar expertise is, hoe hij of zij kan worden bereikt, etc.
  4. Burgers vormen het passieve lezerspubliek die het nieuws louter consumeren.

Web 2.0

Internet heeft dit model op zijn kop gezet. En zeker met Web 2.0 is alles anders. Het is niet langer de professionele journalist en zijn nieuwsorganisatie die als poortwachters alle touwtjes in handen hebben. Dat betekent: grote veranderingen voor regionale dagbladen:

  1. Mensen kunnen tegenwoordig zelf makkelijk publiceren. Op Hyves, YouTube, blogs. Mensen publiceren daar niet alleen, ze linken, ze leggen contacten, ze wisselen uit, er ontstaan netwerken. Bovendien kunnen ze reageren op nieuwsberichten. Ergo, het einde van het eenrichtingsverkeer.
  2. Mensen kunnen zelf rechtstreeks bronnen raadplegen. Je bent niet afhankelijk van de krant om te weten waar er ingebroken is, waar een vechtpartij was, waar een fietser geschept is. Je gaat gewoon naar de site van de politie. En als je wil weten wat de gemeente voor nieuws heeft, dan ga je naar de site van de gemeente.
  3. Internet zorgt voor een andere informatie-orde met nieuwe concurrenten. Het speelveld voor regionale dagbladen is compleet veranderd. Vooral op internet. Wie zijn de concurrenten op intenet van bijvoorbeeld het Haarlems Dagblad? Onder meer Nu.nl, de Volkskrant, maar ook: De Gelderlander. En lokaal: HaarlemLokaal, 112Kennemerland, wijkverenigingen, Twitter @Haarlem.

Kortom, een compleet nieuw speelveld met nieuwe informatiestromen. Het is het einde van het poortwachtermodel. Het einde van het eenrichtingsverkeer.

De regionale krant 2.0

Hoe moet je daarop inspelen als regionaal dagblad? Hoe kan je je onderscheiden? Wat voor toegevoegde waarde kan je nog bieden?

De regionale krant 2.0 betekent allereerst kiezen voor een nieuw model, met als credo: Think local, act local.

De kracht van de regionale krant zit in het lokale of regionale. Het is dus van belang om met de site uit te groeien tot de spil in lokale informatie en communicatie. Met de journalist niet als poortwachter, maar als regisseur. Hoe kan een regionale krant dat aanpakken?

Zoek naar nieuws uit de wijk

Stel dat ik wil weten wat zich de afgelopen weken aan nieuws heeft afgespeeld in mijn wijk, de Slachthuisbuurt in Haarlem. Ik ga naar de website van het Haarlems Dagblad en ga op zoek naar het nieuws uit mijn buurt. Hoe?

Eerst kijken onder de rubriek ‘regionaal’. Het kleinste niveau waarop je kan kijken is ‘Haarlem e.o.’. Je kan niet inzoomen op wijken.

Dan de zoekfunctie proberen: ik type ‘slachthuisbuurt’ in. Dat levert een rijtje berichten op. Maar dat zijn niet alle berichten uit de Slachthuisbuurt. Een bericht over een man die zijn ex heeft bedreigd in de Emostraat – een straat in de Slachthuisbuurt – staat niet in het rijtje. Kortom: berichten zijn niet geïndexeerd per wijk. Daardoor kan je geen volledig overzicht van nieuws uit jouw buurt vinden.

Hoe zou dat beter kunnen?

  • Berichten indexeren met labels van wijknamen.
  • Of een kaart, zoals NUkaart aanbiedt. Dan zou je kunnen inzoomen naar jouw wijk en zien waar zich wat heeft afgespeeld.
  • Of subsites maken per wijk of stadsdeel of dorp: zoals dat in aanzet wordt gedaan door TC Tubantia met Dorpspleinen.nl of de Wijkkrant Haarlem-Oost.

Lokale Journalistiek 2.0

Maar dan meer volgens de principes van Lokale Journalistiek 2.0:

1. Niet als een soort proeftuin, maar als serieus onderdeel van de site van de krant
2. Elk dorp of stadsdeel een eigen journalist die onderdeel uitmaakt van de gemeenschap: Herkenbaar is met een online profiel en persoonlijk benaderbaar is via de site, e-mail, Twitter, etc.
3. Maak een netwerk: zorg dat buurt- of dorpsbewoners ook een online profiel maken zodat de site een knooppunt wordt van lokale communicatie
4. Laat bewoners deelnemen door ze de mogelijkheid te geven foto’s, verhalen, video, etc. te publiceren.
5. De rol van de journalist is essentieel, die moet nadrukkelijk aanwezig zijn als:

  • Correspondent: verzorgt de nieuwsverslaggeving over het dorp of de wijk
  • De professionele regiseur van die site: de spin-in-het-web die alle informatie en communicatie orkestreert, in goede banen leidt.
  • Fondsenwerver: adverteerders zoeken uit dorp en wijk
  • PR voor de krant op buurthuizen en scholen

4 Comments

Add yours →

  1. Een boeiende visie, Alexander. Ik begrijp en onderschrijf de ambitie om zo lokaal mogelijk de regisseur van het nieuws te zijn. Think local, act local is ook ons motto. Op dit moment hebben we echter niet zozeer een lezersprobleem (ons bereik is nog nooit zo groot geweest) als wel een adverteerdersprobleem. De hamvraag voor internet blijft nog altijd: waar staat de kassa?
    Dan nog dit: Dat een journalist meer marktgericht moet opereren is prima. Maar dat-ie naast zijn journalistieke arbeid ook nog advertenties gaat verkopen, zie ik zo gauw niet gebeuren.

  2. Ik mis in al het geschrijf over de kwijnende media de afnemende betekenis van de journalist en het falen van de uitgevers.

    1. De journalist staat weer net als in de jaren vijftig met de hoed in de hand te wachten op een zinnetje. Doe dat niet! Zoek uit wat er aan de hand is. Een voorbeeld: achter alle deuren in de Vogelaarwijken zitten megaproblemen (financiën, eenzaamheid, werkloosheid etc.), confronteer de beleidsmakers met deze zaken. Moderne opbouwwerkers zijn hier nu aan het pleisterplakken. Voorbeeld twee: alles wat boven het denkniveau van de journalist zit wordt met grote welwillendheid bejegend. Grote instututen als politie, justitie worden nauwelijks nog gecontroleerd. Voorbeeld drie: drs-journalisten zitten ’s morgens stukken van anderen te knippen en te plakken. Was dat hun droom tijdens hun opleiding? Voorbeeld vier: ga naar de rechtbank, dat is lachen. Nog altijd zeer veel respect voor de rechters die de wereld niet kennen. Verbazingwekkend dat hier zo weinig over geschreven wordt. Waarom zijn die straffen plotseling zo hoog, en het helpt ook nog niks.

    De journalist schiet zichzelf in eigen voet omdat de ‘leek’ hem nu kan wijzen op zijn tekortkomingen (reactie onder het bericht dat hij schrijft). De journalist krijgt vragen voorgelegd die hij had moeten beantwoorden.

    De journalist zou weer terug moeten in zijn ivoren toren en met meer bagage en rechte rug goede kranten moeten vullen.

    De uitgever: heeft jaren zitten slapen en is een mooiweerzeiler geweest. Bij tegenwind weten ze het plotseling niet meer. Maak uitgaven waar we van schrikken, maak kranten (leg de focus scherper en gooi segmenten naar internet, verwijs daarnaar in de krant) waar we onze vingers aan branden wanneer we die uit de bus halen.

  3. Alexander, bedankt voor de blog. Ik ben het globaal met je eens. Langs andere lijnen ben ik tot dezelfde conclusie gekomen.

    In een artikel waar ik mee bezig ben, noem ik de aandacht zoals die op dit moment voor lokale gebeurtenissen bestaat ‘hyperlokaal’. Daarbij focust de lokale krant op zowel lokale gebeurtenissen als nationale en internationale gebeurtenissen. Bij de nationale en internationale gebeurtenissen hebben de lokale kranten te veel concurrentie van grotere nieuwsorganisaties terwijl voor de verslaggeving van de lokale gebeurtenissen juist te weinig resources beschikbaar zijn.

    Zoals je zegt, de lokale krant moet terug naar lokaal. Ik noem dat ‘macrolokaal’ voor een compleet overzicht van het lokale nieuws zoals dat geleverd kan worden door de lezers en ‘microlokaal’ voor het ‘echte’ journalistieke werk waarbij de journalisten van de krant het initiatief nemen. Zo ben je niet alleen poortwachter en regisseur, maar ook journalist; iets dat in jouw verhaal een beetje lijkt te zijn ondergesneeuwd.

    Maar doe me een plezier, en gebruik in deze context nooit meer het woord ‘burger’. Burgers, die vormen de derde klasse en als journalisten geen burgers zijn dan zijn zij dus van adel of nog erger. 😉

    Journalisten en uitgevers zijn producenten. Lezers, kijkers en luisteraars zijn consumenten. Dat de consumenten zelf zijn gaan produceren zet de wereld op zijn kop en is een belangrijke oorzaak van de huidige problemen bij de kranten. Overigens is het niet de enige oorzaak, maar dat terzijde.

    Je schrijft:
    ___Journalisten worden in dit model gemachtigd door burgers om namens hen het nieuws te verzamelen dat voor hen van belang is om te kunnen functioneren in de samenleving.___

    Ik denk dat er van machtigen door de consument geen sprake was. Zoals je zelf schetst bestond er tot voor kort een monopolie op nieuws doordat slechts weinig mensen een drukpers bezaten. Door het monopolie waren de consumenten gedwongen met één partij zaken te doen. Het was de monopolist die bepaalde hoe het spel gespeeld werd, niet de consument. Nu de consument zelf producent is geworden, hebben de traditionele media een probleem omdat nu pas blijkt dat de journalist juist niet de door jou genoemde machtiging van de consument heeft gekregen.

    PS. hyperlokaal is natuurlijk een knipoog naar hyperfocaal – wat kun je anders van mij verwachten? 🙂

    @Kees Pijnappels: de kassa is er wel en hij is zelfs goed gevuld, maar hij staat op de verkeerde plaats. Maar ik heb nu al veel teveel geschreven – tijd voor koffie.

  4. Ik ben geen professional in het krantenwezen, maar een leek, een burger, consument, whatever. Ontwikkelingen interesseren me. De uitvinding van de boekdrukkunst was revolutionair, het internet en de PC ook. Het lijkt alsof iedereen het beroep van journalist kan uitvoeren. Dat is het moment om je te gaan onderscheiden! Onder andere door nieuws te selecteren en er conclusies aan te verbinden.

    Het leuke van alle nieuwsvormen en vooral interactieve vormen is dat er iets tussen mensen gebeurt. Het gesprek is vaak belangrijker dan de mededeling. Willen mensen echt weten hoe iets zit, dan gaan ze op zoek naar professionele (jawel!) media. Wikipedia is een leuke opstap, maar een gerenommeerde uitgever heeft toch net even meer status! Ooit dreigden de warme bakkers te verdwijnen. Al snel wisten ze zich onmisbaar te maken, of ze nu binnen of buiten een supermarkt opereren. Er zijn altijd mensen op zoek naar kwaliteit.

    Heeft de krant in de vorm van Web 2.0 een rol in de interactie tussen mensen op lokaal niveau? Waarom niet? Er is informatie te vinden en een doelgroep te bereiken. Als professional samenwerken met leken is een vak, dat nog niet iedereen verstaat. Zonder arrogantie toch onderscheid kunnen maken op een respectvolle manier, dat is de kunst! Het stimuleert mensen bovendien hun best te doen er iets van te maken. Dat is goed voor iedereen!

    Denk niet in bedreigingen, maar in kansen!

Geef een reactie