6 mogelijkheden voor meer uitleg en context op nieuwssites

verwardHoe kan je op een nieuwssite bezoekers meer uitleg en context over het nieuws aanbieden? Daarover hield ik gisteren een presentatie voor Belgodyssee, een wedstrijd voor jonge journalisten in België.

De NOS maakte eerder deze week bekend Instagram structureel te gaan gebruiken voor het publiceren van korte nieuwsvideo’s van 15 seconden. Met als doel: het bereik onder jongeren tussen 12 en 19 jaar vergroten.

Het is een van de manieren waarop nieuwsorganisaties jongeren proberen te bereiken met nieuws: daar publiceren waar jongeren actief zijn. Zoals op Facebook, Instagram, WhatsApp en Snapchat.

Uitleg en context

Onderzoek wijst het keer op keer uit: jongeren hebben wel belangstelling voor nieuws, maar toch volgen ze het nieuws slechts sporadisch. Een van de redenen is dat ze veel nieuws niet snappen, niet goed begrijpen. Dat komt doordat nieuws vaak fragmentarisch is en voorkennis vereist. Wie niet weet wat een officier van justitie is, kan al moeite hebben met een berichtje over een rechtszaak.

Hoe zou je dat probleem te lijf kunnen gaan? Hoe kan je op nieuwssites op een goede manier meer uitleg en context bieden?

Internet biedt daar volop mogelijkheden voor. Mogelijkheden die her en der al worden toegepast. Ik heb er een aantal op een rij gezet.

1. Noten met uitleg

Vaak staan in nieuwsberichten termen die lang niet iedereen begrijpt. Wat is bijvoorbeeld een ‘procureur-generaal’? Of ‘Gedeputeerde Staten’? Vraag het mensen op straat, en de kans is groot dat velen geen antwoord paraat hebben. Met noten zouden nieuwssites dergelijke termen kort kunnen uitleggen. Of wat meer achtergrondinformatie kunnen geven. Het mooie is: wie er behoefte aan heeft, klikt de noot aan en krijgt aanvullende informatie te zien; wie dat niet wil, leest gewoon verder.

Op De Correspondent is goed te zien hoe dat gedaan kan worden. Zoals in onderstaand voorbeeld waarbij lezers in een artikel over oorlog op internet een noot kunnen aanklikken als ze niet weten wat een ‘DDos-aanval’ is.

Noten Correspondent

Op de website van Nieuwe Journalistiek – een project waarvan ik coördinator ben – hebben we dit ook toegepast. Zo kan je in een artikel over Blendle via een noot uitleg krijgen over wat ‘venture capitalists’ zijn. En we verwijzen in die noten soms ook naar websites waar meer informatie te vinden is, zoals Wikipedia.

noten NJ

2. Overzichtspagina’s

In een noot kan je kort iets uitleggen of een beetje extra achtergrondinformatie geven. Voor meer informatie zou je vervolgens kunnen verwijzen naar een pagina waar een goed overzicht is te vinden over het betreffende onderwerp. Het gekke is dat je dit soort overzichten niet op sites van nieuwsmedia vindt. Je vindt ze wel op Wikipedia. Bijvoorbeeld een overzicht van alles wat bekend is over de ramp met MH17.

Wikipedia mh17

En dat terwijl nieuwsmedia de kenners van dit soort onderwerpen in huis hebben: de journalisten die zich dag in dag uit met nieuwsonderwerpen bezighouden. Maar hun kennis en vaardigheden worden vooral gebruikt om actuele berichten en artikelen te maken. Wie naar een dossier op een nieuwssite gaat, vindt daar meestal alleen maar een reeks van eerder gepubliceerde artikelen en berichten – zoals in dit dossier over MH17 op NU.nl. Maar geen goed (Wikipedia-achtig) overzicht van wat er bekend is over dat onderwerp.

Waarom zouden nieuwsmedia ook niet zelf zulke overzichten maken van onderwerpen? In nieuwsberichten kan je vervolgens steeds weer verwijzen en linken naar deze overzichtspagina’s, als service voor mensen die niet precies weten hoe het zit en er meer over willen lezen.

3. Explainers

In een noot kan je kort iets uitleggen of toelichten, maar soms is meer tekst nodig om iets goed duidelijk te maken. Dat kan goed in een ‘explainer’: een tekst die uitleg geeft.

De Correspondent doet het regelmatig onder die naam. Bijvoorbeeld over de vraag waar alle onrust in Jemen vandaan komt. Jammer is dat deze explainers op De Correspondent verdwijnen in de artikelenstroom. Terwijl ze zich zo goed lenen om steeds opnieuw te gebruiken. Bijvoorbeeld door onder nieuwsberichten over incidenten in Jemen te verwijzen naar die explainer.

Tegenwoordig zijn explainers of uitlegstukjes al lang geen bijzonderheid meer. Ook NU.nl maakt ze al enige tijd. Vaak in de vorm van ‘een aantal vragen over’, zoals vijf vragen over de dekkingsgraad van pensioenfondsen. Een heel goed voorbeeld van het nut van zo’n explainer. Regelmatig komt weer in het nieuws dat de dekkingsgraad van de pensioenfondsen is gedaald of gestegen. Veel mensen weten niet wat die dekkingsgraad inhoudt, dus dan is het nuttig om onder die nieuwsberichten een link naar de explainer te kunnen zetten.

Het kost natuurlijk wat tijd en moeite om zo’n explainer te schrijven, maar het grote voordeel is dat je ze steeds opnieuw kan gebruiken.

4. Cardstacks

Vergelijkbaar met explainers, zijn de ‘cardstacks’ van Vox.com. Het zijn als het ware kaartenbakjes over nieuwsonderwerpen, en op elk kaartje wordt een vraag over dat onderwerp beantwoord. Zo zijn er kaartenbakjes over de ramp met de MH17 en het Palestijns-Israëlisch confilct. Dat laatste onderwerp is jaar in jaar uit in het nieuws, maar veel mensen weten niet hoe het allemaal precies zit. Dus legt Vox.com het uit aan de hand van hele basale vragen, zoals ‘wat is de West-Bank?’ en ‘wat zijn nederzettingen?’.

Het mooie is dat de cardstacks tegenwoordig ook te embedden zijn. Iedereen kan dus de kaartenbakjes van Vox.com als ware het een YouTube-video op de eigen website plaatsen.

 

5. Cartoons

De hierboven besproken mogelijkheden waren tekstgericht. Er zijn ook meer visueel geöriënteerde opties. In plaats van een nieuwsbericht schrijven zou je nieuws ook kunnen vertellen als een cartoon. Zeker als jongeren je doelgroep zijn, is dat een aantrekkelijke manier om nieuws te vertellen. Ik vind de productie van de New York Times over olijfoliefraude nog altijd een prachtig voorbeeld, ook omdat die met humor gemaakt is.

extra virgin suicide

6. Animaties

Geschreven explainers zijn nuttig, maar in de vorm van een videoanimatie zijn ze wellicht nog aantrekkelijker, zeker voor jongeren. Bovendien: sommige onderwerpen zijn beter met beeld uit te leggen, dan met louter tekst. Een nieuwsmedium dat op dit vlak flink aan de weg timmert is het Franse Le Monde. Op hun website zijn diverse uitleganimaties te vinden, bijvoorbeeld over de opwarming van het klimaat en de situatie in Mali. In 3 tot 5 minuten wordt je bijgepraat over zo’n onderwerp.


Comprendre le réchauffement climatique en 4… door lemondefr

Sinds kort experimenteert NU.nl ook met uitleganimaties, maar dan met korte, van ongeveer een minuut. Vorige week was er bijvoorbeeld het nieuws dat chroom-6 was aangetroffen in een oude Navo-werkplaats in Limburg. Het nieuwsbericht op NU.nl hierover werd aangevuld met een uitlegvideo over wat chroom-6 is.

Met Stephan Vegelien en Jeroen van Kleef bedacht ik een jaar of twee geleden De Uitlegfabriek. Het idee was om uitleganimaties te maken waarbij de kijker meekijkt hoe de tekeningen gemaakt worden die iets uitleggen. Juist dat meekijken met de tekenaar maakt het aantrekkelijk en houdt de aandacht vast. De Uitlegfabriek is nog altijd in experimentele fase, maar gister kwam toevallig een nieuwe video online, over de vraag waarom Nederland eigenlijk een naheffing moet betalen aan Europa.

Ik kan me voorstellen dat er meer slimme en aantrekkelijke manieren zijn voor nieuwssites om meer uitleg en context te geven bij het nieuws. Suggesties zijn van harte welkom!

Dit verhaal presenteerde ik gisteren in Brussel voor een masterclass van Belgodyssee, een wedstrijd voor jonge journalisten in België. Het thema van deze middag was ‘jongeren en nieuws’.

2 Comments

Add yours →

  1. Infographics, al dan niet geanimeerd.

  2. Overigens is het een kleine stap van een geanimeerde explainer naar een volwaardig Informatief (tv)nieuwsitem.. Hier een simpel voorbeeld binnen newsfix tv format. http://cw39.com/2015/08/05/telling-colors-in-company-logos/

Geef een reactie