Maar het interessantst vind ik het design van de tabletversie: de Washington Post speciaal ontworpen voor tablets. Het ziet er prachtig uit, absoluut. Maar tegelijkertijd oogt de app nog altijd als een krant: de witte ondergrond, de zwarte letters, de koppen boven artikelen (zie de afbeelding hieronder). 

Ik vraag me af of dat over pakweg 5 of 10 jaar nog steeds het geval zal zijn. Of zal de ‘digitale krant’ dan ontwikkeld zijn naar een design dat in weinig nog doet denken aan de huidige papieren kranten? Wordt beeld bijvoorbeeld dominanter? Zal er meer kleur gebruikt worden?

Stel: je bent krantenuitgever en besluit dat je je krant ook digitaal wilt gaan uitventen. Het lezen van de krant op digitale platforms is immers sterk in opmars. Maar hoe ga je de krant digitaal aanbieden? Als een pdf? Of in een wat moderner format, iets wat meer doet denken aan een website?

Wie centen wil vangen kan het beste de papieren krant simpelweg als digitale kopie gaan verkopen. Gewoon een pdf dus, zodat de krant er net zo uitziet als op papier. Dan hebben mensen er meer geld voor over dan wanneer de krant eruit ziet als een website.

Dat is de conclusie van een onderzoek van Visiolink en de Deense universiteit van Aarhus. Lees op inct.nl een uitgebreidere samenvatting van het onderzoek.

Reputatie van media

Het klinkt raar op het eerste gezicht, dat mensen liever betalen voor een digitale replica van de papieren krant, dan voor dezelfde artikelen en foto’s in een wat moderner jasje. Interessant is natuurlijk om te weten waarom dat zo is.

Het zal deels te maken hebben met de conservatieve ideeën van het publiek: van de krant op papier is algemeen geaccepteerd dat je ervoor betaalt. Bij websites is dat juist niet het geval: iedereen heeft het idee dat websites gratis zijn. Deels gaat het dus om de reputatie van een medium.

De flow van kranten

Maar de redenen die de deelnemers aan het onderzoek noemen zijn zeker zo interessant. Ze geven namelijk aan dat ze het prettig vinden dat een (papieren) krant een begin en een einde heeft. Je begint op de eerste pagina en bladert stap voor stap naar de laatste. Daar zit voor lezers een duidelijke logica in.

Voor een krantenapp die is vormgegeven als een website is dat heel anders. Er is niet echt een begin. En ook geen duidelijk einde. Als lezer kan je van hot naar her klikken. Maar je hebt geen idee op welk moment je de website ‘uit’ hebt. Een website heeft geen duidelijke ‘flow’ die je door de inhoud van de krant leidt.

Toch zijn de de deelnemers aan het onderzoek ook niet echt tevreden over de pdf-app. Ze missen aanklikbare links, video, fotoseries, interactieve infographics en het kunnen delen van artikelen via sociale media. Kortom, ze willen toch ook graag de bekende toeters en bellen van digitale producties.

Dit zijn dus de twee lessen van dit onderzoek:

1. Maak een app met een duidelijke flow, een kop en een staart, zodat mensen het gevoel hebben dat ze de digitale krant ‘uit’ kunnen lezen.
2. Zorg voor toegevoegde waarde door de digitale krant op te tuigen met allerlei extra’s, de zaken die simpelweg horen bij digitale producties, zoals video, links, fotoseries en de mogelijkheid om content via sociale media te delen.

Afgelopen oktober 2012 zorgde de orkaan Sandy ervoor dat New York dagenlang zonder elektriciteit zat. En nu al melden onder meer NU.nl, RTLNieuws.nl en Volkskrant.nl dat er een babyboom aan zit te komen in de Amerikaanse metropool. Het is opmerkelijk dat media keer op keer deze legende verspreiden.

Volgens de berichten is het allemaal heel logisch: geen elektriciteit, dus geen verwarming. “En wat doe je dan? Dan zoek je warmte bij elkaar”, zo schrijft RTL Nieuws.

Net zo logisch zal het zijn dat mensen dan opeens spontaan geen condooms meer gebruiken  en opeens massaal zijn gestopt met de pil.

De bronnen en cijfers

Het opvallende aan dit soort berichten is altijd dat de bronnen behoorlijk vaag zijn. Ook in dit geval weer.  Dit is wat de berichten zeggen:

Steeds meer verloskundigen en gynaecologen in New York maken melding van een opmerkelijke stijging van het aantal zwangerschappen. Zo ziet een praktijk in Manhattan een groei van 10 procent, in Westchester ten noorden van de stad worden zelfs 30 procent meer baby’s verwacht.

De opmerking dat ‘steeds meer verloskundigen en gynaecologen een opmerkelijke stijging van het aantal zwangerschappen melden’ is op zijn minst verdacht. Want waar melden verloskundigen en gynaecologen zwangerschappen dan? Is er een meldpunt voor zwangerschappen?

En wat houdt die stijging eigenlijk in? Ten opzichte van wanneer is er sprake van een stijging? De maand ervoor? Het jaar ervoor? Bovendien fluctueren geboortecijfers altijd. Is een stijging van 10% echt opmerkelijk? En zijn er ook gynaecologen en verloskundigen die een daling melden?

Om echt vast te kunnen stellen of er een golf aan zwangerschappen is, heb je goede cijfers nodig. En die moet je vervolgens kritisch bekijken. De twee percentages die in de berichten genoemd worden, zeggen in elk geval helemaal niks.

De hoax van de geboortegolf

Het is niet voor het eerst dat media melding maken van een geboortegolf na een stroomstoring. Twee voorbeelden:

In 1965 maakte de New York Times melding van een opmerkelijke babyboom en herleidde die naar een stroomstoring van 9 maanden eerder. Later bleek de bewering statistisch niet te kloppen.

In 2008 meldden de Nederlandse media dat er in de Tieler- en Bommelerwaard sprake was van een geboortegolf. Een student van Tilburgse Fontys Hogeschool Journalistiek moest er aan te pas komen om deze hoax te ontzenuwen met cijfermateriaal.

Eigenlijk gaat het altijd op dezelfde manieren mis: er zijn geen goede cijfers of de cijfers worden niet goed bekeken. In alle gevallen geldt: de journalisten zien alleen wat ze willen zien. Want het klinkt toch zo mooi en zo logisch: geen stroom = seks = baby’s!

Tunnelvisie noemen we dat. Of nog mooier: ‘wishful news reporting’. Met dank aan Jaap Meijers.

Gek genoeg is het ontwikkelen van nieuwe genres tot op heden inderdaad nog nauwelijks gebeurd. De internetjournalistiek wordt nog altijd beheerst door het klassieke nieuwsbericht. Het enige echt nieuwe genre dat is doorgebroken is het liveblog.

En dat terwijl digitale media goede mogelijkheden bieden om nieuws op andere manieren te presenteren, om verhalen op andere manieren te vertellen.

Filloux heeft het in zijn stuk vooral over andere manieren van schrijven om verhalen op een aantrekkelijkere manier voor het voetlicht te brengen.

Dat is zeker nuttig, maar het zou vooral mooi zijn als de journalistiek op internet op zoek gaat naar andere presentatievormen. Vormen waarmee je verhalen kan visualiseren en situaties of gebeurtenissen kan verhelderen.

Gelukkig wordt daar her en der al mee geëxperimenteerd. Het prachtige Snow Fall van de New York Times heeft al veel aandacht gekregen. Ter inspiratie twee andere voorbeelden die ik onlangs tegenkwam.

1. De situatie in Mali in 5 minuten

Voor veel mensen is onduidelijk wat er nu precies aan de hand is in Mali: waar gaat dit conflict eigenlijk over? Om mensen hier inzicht in te geven maakte Le Monde een animatie van 5 minuten. Prachtig, typisch een genre die bij uitstek past op internet. En iets was op lange termijn zijn waarde behoudt. Want bij elk nieuw bericht over Mali kan je deze animatie zetten, zodat mensen de context van het conflict weer kunnen bekijken.

Carte animée : la situation au Mali décryptée… door lemondefr

2. Tijdlijn van wapenhandel

De Chicago Tribune maakt met een tijdlijn en kaarten inzichtelijk hoe twee verdachten illegaal wapens transporteerden en verhandelden. Prachtig gemaakt. Hoewel het verhaal wellicht nog wat duidelijker was geworden als de afgelegde routes ook in de kaart zouden zijn weergegeven. Nu verlies je het overzicht als je van de ene kaart naar de andere kaart gaat.

Dit soort projecten zie ik als bewonderenswaardige voorbeelden van hoe de online journalistiek kan winnen aan zeggingskracht en relevantie. Wie weet nog meer van dit soort inspirerende voorbeelden?

Hoofdredacteur Peter Vandermeersch is op zijn blog wat terughoudender, hij spreekt van ‘een nieuwe digitaal experiment’. Dat klinkt al heel anders dan ‘de krant opnieuw uitgevonden voor iPad’.

Wat houdt de NRC Reader precies in?

• Het idee is dat de app dagelijks 8 artikelen uit NRC Handelsblad en nrc.next aanbiedt. Artikelen die je volgens de hoofdredactie gelezen móét hebben. Het kan dan om diverse genres gaan: column, recensies, achtergrondartikelen, interviews, reportages, etc.

• Voorwaarde is dat lezers NRC Reader binnen vijftien minuten uit kunnen lezen.

• De app biedt geen nieuws, maar diepgang, interpretaties en verklaringen bij het nieuws.

• NRC Reader is speciaal vormgegeven voor de iPad.

• De artikelen worden opgetuigd met extra foto’s, die niet in de krant zijn afgedrukt.

Is hiermee de krant opnieuw uitgevonden voor de iPad?

Geenszins zou ik zeggen. Want: de content is identiek aan die in de krant. De artikelen worden toch al voor de krant gemaakt en een selectie wordt nu doorgeschoven naar de NRC Reader. ‘Shovelware’ dus. Eigenlijk niet heel veel anders dan artikelen die worden doorgeschoven naar een website, maar nu in een pakketje dat in de vorm van een app wordt verkocht.

De NRC Reader is prachtig vorm gegeven (zie bovenstaande video), dat verdient een compliment, want dat is een flinke stap vooruit ten opzichte van de pdf-achtige apps die de landelijke kranten tot op heden op de markt hebben gebracht. Maar met een fraaie vormgeving, extra foto’s en artikelen uit de papieren krant heb je nog niet meteen ‘de krant opnieuw uitgevonden voor iPad’.

Is het daarmee een slechte innovatie?

Nee, zeker niet. Volgens het persbericht is de app  “ontwikkeld vanuit de behoefte van degenen die meer willen weten, maar niet genoeg tijd of geld hebben om een volledige krant te lezen of te betalen.”

Dat is een slim uitgangspunt. Want hoe vaak hoor je niet dat mensen verzuchten dat ze geen tijd hebben om die dikke dagelijkse krant helemaal te lezen? Terwijl ze wel belangstelling hebben voor een handvol goede journalistieke artikelen. Ik vermoed dat er dus wel een markt is voor deze app. Het innovatieve van deze app zit hem dus vooral in het vermarkten van bestaande content van de krant.

Een nadeel is wel dat de gebruiker geen invloed heeft op de selectie van de aangeboden artikelen. Je moet elke dag maar afwachten of het stukken zijn die jij ook echt de moeite waard vind. Je kan er vermoedelijk geen peil op trekken: de ene week krijg je column van Bas Heijne wel, de andere week niet. Dat zou wel eens het pijnpunt van de NRC Reader kunnen zijn.

Peter Vandermeersch vertelt in zijn blogpost over de dilemma’s waarover werd nagedacht tijdens de ontwikkeling van de NRC Reader. Hij schrijft onder meer: “We onderzochten of deze selectie niet zou ‘kannibaliseren’ op de krant.” Dat is vaak een issue bij innovaties: nieuwe producten mogen geen bedreiging zijn voor de bestaande producten. Over het algemeen leidt dat tot voorzichtige vernieuwingen, maar geen radicale innovaties. Zoals ook in dit geval: de NRC Reader is geen radicaal nieuw journalistiek product.

Artikelen vermarkten

Maar er is wel een nieuwe stap gezet in het vermarkten van journalistieke artikelen. En dat is broodnodig. Hopelijk slaat de NRC Reader aan zodat men doorgaat met het ontwikkelen van dergelijke producten. Daar lijkt het wel op als we Vandermeersch mogen geloven:

“Want intussen denken we al aan andere experimenten. Wat zou u denken van een Reader Opinie, waarin je dagelijks alle columns en opiniestukken uit NRC verzamelt? Of een Reader Muziek met al die muziekrecensies? Een Reader Europa? Een Reader Wielrennen?”

Die laatste lijkte me wel wat. Als wielerfan lijkt het me geweldig om voor een bescheiden bedrag alleen de wielerartikelen van NRC te kunnen lezen. Hoewel het nog mooier zou zijn als ik een app zou kunnen kopen met de wielerartikelen uit alle Nederlandse kranten. Die zou ik zeker weten aanschaffen.

“Persvrijheid nog beter in Nederland”, luidde afgelopen week de kop boven een bericht dat door het ANP werd verspreid. Diverse nieuwssites namen het één op één over, zoals Volkskrant.nl, WelingelichteKringen.nl, ED.nl, Gelderlander.nl, Parool.nl, AD.nl, Trouw.nl, enzovoort.

Wat er afgelopen jaar beter is geworden aan de persvrijheid in Nederland vermeldt het bericht niet. Ik zou het eigenlijk ook niet kunnen bedenken. Zo is er nog steeds geen betere Wet openbaarheid van bestuur. Er is ook geen wettelijk verschoningsrecht voor journalisten gekomen. Sterker, de Nederlandse staat kreeg afgelopen jaar een tik op de vingers vanwege het schenden van de rechten van journalisten.

Waarom meldt ANP dan dat de persvrijheid in Nederland in 2012 nog beter is geworden? 

Simpel, omdat Nederland een plek is gestegen op de jaarlijkse ranglijst van Reporters Without Borders: van 3 naar 2. Maar dat wil helemaal niet zeggen dat de persvrijheid hier beter is geworden. Het kan ook dat de nummer 2 – Noorwegen – het afgelopen jaar slechter is gaan doen.

Helaas kan je aan de scores niet zien of in landen de persvrijheid is verbeterd of verslechterd. Dat komt doordat de berekening van de scores dit jaar is aangepast. Vorig jaar konden landen op negatieve scores uitkomen en varieerden de scores van -10 tot 142 punten. Dit jaar is er een index die loopt van 0 tot 100 punten en liggen de scores tussen 6,38 en 84,83.

Vorig jaar scoorde Nederland -9,00 punten en dit jaar 6,48. Maar door de nieuwe telmethode mogen die scores geenszins met elkaar vergeleken worden. Oftewel, het is niet vast te stellen of landen beter of slechter scoren ten opzichte van voorgaande jaren. Je kan alleen zien of ze het ten opzichte van elkaar beter of slechter doen.

Dat ANP alleen heeft gekeken naar de plek van Nederland op de ranglijst is derhalve een typisch staaltje van scorebordjournalistiek.

Eerlijk is eerlijk, Verhagen plaats in zijn blogpost al een belangrijke kanttekening: “Tuurlijk, STIR is niet onfeilbaar en er is – zeker in het vigerende mobiele tijdperk – veel kritiek op de meetmethoden.” En dat is inderdaad de crux. Want wat blijkt? STIR meet geen mobiele sites en apps.

Voor de zekerheid heb ik het even nagevraagd. STIR-directeur Frans Kok liet me per e-mail weten:

“Mobiele websites en apps zitten niet in de meting. Het meten van mobiel en van apps is niet eenvoudig en we onderzoeken zeker de mogelijkheden. Ook wij beseffen natuurlijk dat veel internetverkeer verloopt via apps. In het nieuw te lanceren onderzoek (STIR 2.0) zal het wat eenvoudiger worden om mobiel te meten, maar ook dan staan we nog voor een aantal uitdagingen.”

Kortom, de STIR-meetmethode houdt helaas nog geen pas met de laatste ontwikkelingen. Want inmiddels is het mobiele verkeer naar nieuwssites enorm toegenomen. Zoals Wilma Haan, chef redactie van NU.nl, op Twitter liet weten is het mobiele verkeer inmiddels het belangrijkst voor NU.nl.

@apleijter NU.nl is inmiddels (flink) groter op mobiel dan op web. @laurensvhg

— Wilma Haan (@WilmaH) January 29, 2013

Hoe de werkelijke krachtsverhoudingen tussen de Nederlandse nieuwssites liggen kunnen we op basis van de STIR-cijfers dus momenteel niet vaststellen. En aangezien uitgevers zelf geen bezoekcijfers naar buiten brengen, blijft het gissen welke site het goed doen en welke slecht.

Een boek over internetjournalistiek raakt in het huidige tijdsgewricht natuurlijk redelijk snel verouderd. Daarom hebben we (Arjan Dasselaar en Alexander Pleijter) ons Handboek Crossmediale Journalistiek en Redactie nu al geactualiseerd. De tweede editie is  te bestellen bij 1boek.nl.

Niet dat de vorige editie (uit 2010) al volslagen achterhaald was, maar in de afgelopen twee jaar zijn er wel weer nieuwe tools bijgekomen en hebben zich allerlei nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. In de nieuwe  editie hebben dit allemaal zo goed mogelijk bijgewerkt.

Inhoud

In de 24 hoofdstukken van de tweede druk van dit uitgebreide boek over hedendaagse internetjournalistiek wordt aandacht besteed aan uiteenlopende redactievaardigheden zoals:
• Succesvol schrijven voor het web
• Zoekmachineoptimalisatie van redactionele teksten
• Optimale interactie met de achterban
• Het maken van goede foto’s en geslaagde infographics
• Met welke software je bruikbare audio-opnames bewerkt
• De principes van cinematografie
• De benodigdheden voor een aantrekkelijk webfilmpje

Daarnaast komt ook de theorie aan bod, in hoofdstukken over
• De geschiedenis van multimediale en crossmediale journalistiek
• Online journalistieke businessmodellen
• Redactiepolitiek en de journalistieke weerzin tegen veranderingen

Het boek is voor € 34,90 verkrijgbaar via de website van 1boek.nl.

Sociale media belangrijkste nieuwsbron voor jongeren. Toen ik die kop op vk.nl las, dacht ik meteen: wow, dat is sensationeel nieuws! Sensationeel, omdat dit een revolutionaire breuk zou zijn met de manier waarop mensen, en ook jongeren, van oudsher nieuws consumeren, namelijk via de krant, het televisienieuws en nieuwssites. Uit Nederlands onderzoek uit 2010 bleek nog dat de televisie veruit de belangrijkste nieuwsbron was voor jongeren. Dat medium is nu dus voorbij gestreefd door sociale media als Twitter en Facebook. Sensationeel! Als het waar zou zijn…

Het mooie is dat op vk.nl ook het rapport is te vinden waarop het bericht is gebaseerd. Hulde daarvoor, want zo kan je zelf nazoeken waar het bericht op is gebaseerd. Het bewuste Digital News Report is overigens niet opgesteld door de nieuwsorganisatie Reuters, zoals vk.nl schrijft, maar door het Reuters Institute for the Study of Journalism, een onderzoeksinstituut dat is verbonden aan de Universiteit van Oxford. Maar dat terzijde.

Het gekke is dat in het hele rapport niets is te vinden over het feit dat sociale media de belangrijkste nieuwsbron voor jongeren zijn geworden.

Ik kwam weliswaar op pagina 23 onderstaande grafiek tegen, waaruit blijkt dat internet onder jongeren het hoogst scoort als nieuwsbron, maar daarin is niets te zien over het belang van sociale media.

Ook is in het rapport onderstaande grafiek te vinden (op pagina 15), waaruit je kan afleiden dat sociale media voor jongeren belangrijker zijn om aan nieuws te komen dan zoekmachines. Kortom, jongeren komen vaker nieuws tegen op Facebook en Twitter, dan dat ze met wat zoektermen nieuws opzoeken via Google.

Maar dat wil niet zeggen dat sociale media de belangrijkste nieuwsbron zijn voor jongeren. En ook niet dat sociale media het belangrijkste middel zijn voor jongeren om op internet aan nieuws te komen. Want wat staat er op pagina 46:

“Overall, the starting point for news tends to be a branded news site across all ages and demographics.”

Oftewel: voor alle leeftijdsgroepen is de belangrijkste manier om aan nieuws op internet te komen, door naar de website van een gerenommeerde nieuwsorganisatie te surfen.

Conclusie

Er vinden zeker belangrijke verschuivingen plaats in de wijze waarop mensen nieuws tot zich nemen. En dat geldt met name voor jongeren. Maar het is geenszins het geval dat sociale media de belangrijkste nieuwsbron voor jongeren zijn. Dat blijkt in elk geval niet uit dit onderzoek van het Reuters Institute.

Overigens kwam niet alleen vk.nl met dit foutieve nieuws. Ik vond dezelfde fout op de websites van The Telegraph, Twittermania en Mashable.

[Foto: Moritz Petersen]