Door Tom de Louw

Jongere dagbladjournalisten moeten meer als mentor gaan optreden voor hun oudere collega’s. Dat is één van de conclusies van mijn masterscriptie, waarbij ik heb gekeken naar de vaardigheden waarover een regionaal dagbladjournalist in het crossmediale tijdperk moet beschikken. Uit observaties en interviews met verslaggevers van het Brabants Dagblad en De Gelderlander blijkt dat de oudere journalist wel degelijk energie wil steken in het maken van filmpjes of het bijhouden van de website. Ook voor het gebruik van sociale media als Twitter en LinkedIn staan ze open. Daarvoor zullen ze wél bijgeschoold moeten worden; er zijn vaardigheden voor nodig waarover een journalist niet zonder meer beschikt.

Bij veel regionale dagbladen worden jonge journalisten begeleid door een oudere, ervaren collega. Zo krijgen ze hulp bij het schrijven van verhalen. Voor de ‘crossmediale aspecten’ zou dat omgedraaid moeten worden. Niet de oude helpt de jonge journalist, maar de jonge helpt de oude. Bij De Gelderlander werkt een nog niet-afgestudeerde verslaggever die zo nu en dan al eens een Twitter-cursus geeft aan zijn collega’s. En die bijeenkomsten worden best druk bezocht, óók door de ouderen. Bij het Brabants Dagblad werd onlangs een tweede ‘sociale media-workshop’ gehouden, vanwege het grote succes van de eerste bijeenkomst.

‘Vijftig-plussers’

De oudere generatie (‘vijftig-plussers’) beseft dat het tegenwoordig niet meer loont om alleen verhalen te schrijven voor de papieren krant. Zij denken ook mee aan de crossmediale doelen die de regionale dagbladen in Nederland zich stellen. Maar daarvoor zullen ze zich harder moeten inzetten dan hun dertig jaar jongere collega’s, die zijn opgegroeid met het gebruik van computer en internet. En omdat de regionale dagbladen, net zoals álle dagbladen, het geld niet voor het opscheppen hebben, is het verstandig om te bekijken welke kennis je al in huis hebt. Die kennis van de jongere journalist kan makkelijk gedeeld worden, want de oudere journalist staat er zonder twijfel open voor.

Tom de Louw (twitter.com/tomdelouw) is deze maand afgestudeerd aan de opleiding Communicatiewetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is de eerste die daar de mastervariant Journalistiek en Media heeft afgerond en werkt sinds 1 juli 2010 in vast dienst van het Brabants Dagblad.

‘Don’t be evil’, is het motto van Google. Desondanks zien sommigen het internetbedrijf als het grote kwaad. Zoals kranten die het oneerlijk vinden dat Google met zijn zoekmachine en nieuwsaggregator geld verdient aan de content van kranten. Krantenmagnaat Rupert Murdoch betichtte de internetgigant vorig jaar daarom van diefstal. Google zou ervoor zorgen dat mensen niet meer de homepage van een krantensite bezoeken, maar alleen nog maar de specifieke berichten bekijken waarnaar ze zochten via Google of Google Nieuws. Wie de argumenten nog niet kent kan het beste deze blogpost lezen: Why Google is bad voor the newspaper business. Maar wellicht gaat Google zich opwerpen als de redder in nood, met de Google Newspass.

Het klopt natuurlijk: het bezoek aan krantensites is fragmentarisch en vluchtig. Mensen snellen de koppen, scannen een berichtje dat ze via Google vonden, en weg zijn ze weer. Het is lastig om mensen binnen de poort te houden. Mensen blijven maar kort op een krantensite, gemiddeld minder dan een minuut.

Google zorgt voor bezoek

Maar dat mensen überhaupt op een krantensite komen is grotendeels te danken aan Google. Uit recente cijfers blijkt dat bijna de helft van de bezoekers van Britse krantensites daar belandt via Google. Relevante content en vindbaarheid op Google vergroot de bezoekersaantallen.

Een paywall rond een nieuwssite zorgt juist voor minder bezoekers (zie mijn vorige blogpost). Ook doordat berichten daardoor niet meer vindbaar zijn met Google. De zoekmachine indexeert namelijk alleen content die vrij verkrijgbaar is. Bovendien zal er vanuit andere websites en blogs niet meer gelinkt worden naar nieuwssites die niet vrij toegankelijk zijn. Een nieuwssite met een muur er omheen, isoleert zich dus in feite van de rest van het internet.

Internetgebruikers zijn sprinkhanen

En dat is niet zo verstandig, want internetgebruikers zijn sprinkhanen die van website naar website springen, hongerig op zoek naar steeds weer andere interessante, leuke of spraakmakende berichten, foto’s of filmpjes. Internet werkt nu eenmaal anders dan een krant, die lezers van voor naar achter doorbladeren. Geen hond die een website uitleest.

Hoe kan je dan een betaalsysteem invoeren dat rekening houdt met het sprinkhanengedrag van internetters? Wellicht met een uniform betalingssysteem voor het hele internet. Dat is althans de gedachte achter Google Newspass, een initiatief waaraan Google momenteel zou werken, zo berichtte de Italiaanse krant La Repubblica onlangs.

Wat is Google Newspass?

Het idee houdt in dat ook content waarvoor je moet betalen, gevonden wordt door de zoekmachine en nieuwsaggregator van Google. En in de zoekresultaten wordt met een icoontje kenbaar gemaakt dat het een vondst is waarvoor je de portemonnee moet trekken. Het handige is vervolgens dat niet elke site een eigen betaalsysteem heeft, maar dat alles met een druk op de knop kan worden afgerekend. Met één account kan je betalen bij alle aanbieders. Een uniform betalingssysteem dus voor alle websites in de wereld. Bovendien ook te gebruiken voor mobiel internet en tabletcomputers, zoals de iPad. En toepasbaar voor allerlei betaalmodellen, zowel abonnementen als losse aankopen (ook wel aangeduid als micropayments).

Het voordeel is dat websites zich met dit systeem niet isoleren van de rest van het internet. Google wordt wijd en zijd gebruikt, dus een betaalsysteem dat daarop is gebaseerd lijkt een beloftevolle strategie. Maar dan moet er nog wel wat veranderen aan de bereidheid van mensen om te betalen voor online nieuws.

Begin dit jaar riep het gerenommeerde tijdschrift The Economist 2010 uit tot ‘The year of the paywall’. En The Economist krijgt gelijk, al was het alleen maar omdat inmiddels alle artikelen uit het blad achter zo’n paywall zijn verdwenen, waardoor - o ironie - ook dit artikel niet meer vrij toegankelijk is. Maar ook diverse kranten, zoals The Times, metselen aan muren om hun websites. En zelfs Google ontwikkelt een betaalmodule. De Engelse krant The Guardian ziet niks in het ommuren van websites en verzon een andere methode om geld binnen te halen. De groot vraag is: wat werkt en wat niet? Vandaag: de paywall.

De paywall van The Times

Bijna een jaar geleden kondigde krantenmagnaat Rupert Murdoch aan dat het afgelopen moest zijn met weggeven van gratis content door kranten. Het werd tijd dat online lezers zouden gaan betalen, net zoals de papieren lezers dat doen. En zo kwam er een muur om de websites van The Times en Sunday Times, en die werd afgelopen week in gebruik genomen.

Wie nu op thetimes.co.uk komt, krijgt gewoon de website te zien. Maar als je op een artikel klikt om verder te lezen, dan krijg je de mededeling in beeld dat alleen abonnees toegang hebben.

Het klinkt als een logisch en edel principe: wie producties wil bekijken, beluisteren of lezen waar journalisten hard aan gewerkt hebben, moet daarvoor betalen. Dat doen krantenlezers immers ook.

Minder bezoekers, minder adverteerders

Maar belangrijker is de vraag of dat commercieel slim is. Voordat The Times van start ging met die paywall, vroeg men bezoekers van de site om zich te registreren. Zonder registratie geen toegang tot thetimes.co.uk. Het gevolg: binnen een maand tijd een halvering van het marktaandeel. Kortom,veel en veel minder bezoekers. Want die gaan naar nieuwssites die nog steeds vrij toegankelijk zijn.

Het probleem van minder bezoekers is dat je minder aantrekkelijk bent voor adverteerders. Die zullen dus wegblijven of minder willen betalen. Logisch, want ze bereiken minder mensen op een website met betaalde toegang. De teruglopende advertentie-inkomsten zullen dus gecompenseerd moeten worden door de betalende bezoekers. Of dat lukt is zeer de vraag, zo wijzen berekeningen uit.

Deze conclusie komt voort uit een grootschalig onderzoek onder Nederlandse journalisten. In 2002 vulden 685 journalisten een vragenlijst in over het gebruik van internet voor hun journalistieke werkzaamheden.

Verschil tussen oudere en jongere journalisten

Uit onze analyse bleek dat leeftijd geen effect had op de tijd die journalisten aan internet besteden. Oftewel, oudere en jongere journalisten spendeerden evenveel tijd aan internet.

Er was echter wel een verschil in de diversiteit aan internetapplicaties die ze gebruikten. Oudere journalisten bleken minder verschillende applicaties te gebruiken dan jongere journalisten. Dus terwijl oudere journalisten zich voornamelijk beperkten tot e-mail, zoekmachines en websites bezoeken, hielden jongere journalisten zich ook bezig met onder meer chatten, instant messaging en nieuwsgroepen.

Je zou kunnen zeggen: ‘wat zeggen die cijfers uit 2002 nou? Er is inmiddels een hoop veranderd!’ Inderdaad, er is veel veranderd, maar desondanks maken de cijfers duidelijk dat oudere journalisten wat langzamer zijn met het adopteren van de nieuwe mogelijkheden die internet biedt.

Anno 2010

Hoe zal dat anno 2010 zijn? Dat is nog even afwachten. De afgelopen weken heb ik met dezelfde collega’s opnieuw een groot aantal (digitale) vragenlijsten verspreid onder Nederlandse journalisten. Aan de hand daarvan zullen we straks kunnen bekijken of oudere journalisten nog steeds wat achterlopen in de adoptie van nieuwe applicaties, zoals Twitter, bloggen, etc.

For the record: zulke onderzoeken zeggen niets over individuele journalisten. Dus ik blijf erbij dat er legio oudere journalisten zijn die heel innovatief, vindingrijk en vernieuwingsgezind zijn.

De oudere journalist?

“Oudere journalisten reageren te defensief op vernieuwingen in hun vak. Dat meent Alexander Pleijter.” Nee, mensen, dat meen ik dus niet.

Even verderop in het artikeltje: “Ik vind dat oudere journalisten te defensief reageren op nieuwe ontwikkelingen.” Wederom: nee, dat vind ik dus niet.

Nee, de conservatieve journalist!

Ik heb het met de betreffende Trouw-journalist helemaal niet gehad over ‘oudere’ journalisten. Wel over ‘conservatieve’ journalisten. Maar dat is wat anders. Want leeftijd en conservatisme gaan lang niet altijd samen. Er zijn legio ‘oudere’ journalisten die heel innovatief, vindingrijk en vernieuwingsgezind zijn.

Als dit Trouw-artikeltje online zou staan, dan had ik erop kunnen reageren. Dan had ik in het reactieveld kunnen schrijven dat ik  ’oudere’ journalisten dit helemaal niet in de schoenen heb willen schuiven.

Inzage vooraf?

Tja, heb je dan niet vooraf om inzage in het artikel gevraagd? Nee. Dat doe ik nooit. Als ik een interview geef aan een journalist, dan doe ik dat in het vertrouwen dat hij of zij opschrijft wat ik zeg. Dan ga ik niet als een schoolmeester of controlefreak vragen om inzage voor publicatie.

Eerlijk gezegd zou ik het andersom veel normaler vinden. Namelijk dat de journalist mij vraagt of ik het stuk nog even wil controleren voordat het gepubliceerd wordt. De journalist wil namelijk mijn mening in de krant weergeven en aan hem is dan ook de plicht om ervoor te zorgen dat dat op de juiste manier gebeurt.

In mijn krantje, hier op tafel, heb ik ‘oudere’ bruusk doorgestreept met mijn pen. Geen hond die het zal zien. Ook niet de buurman, want ik geef mijn krant niet door aan de buren. Jammer dat het stuk niet online staat, dan had ik daar in elk geval deze flater kunnen corrigeren.

Gisteravond was de presentatie van het Handboek Crossmediale  Journalistiek en Redactie. Ter gelegenheid daarvan vond een debat plaats over de vraag: Helpt de ouderwetse journalist zijn vak om zeep? Ter inleiding hield ik een korte presentatie over de defensieve innovatiecultuur van nieuwsorganisaties. Hieronder volgt de tekst van mijn verhaal.

1995 is het geboortejaar van de Nederlandse internetjournalistiek. In 1995 gingen namelijk de eerste Nederlandse kranten online (Eindhovens Dagblad en NRC Handelsblad), kwam het eerste opinieblad met een website (De Groene Amsterdammer) en vond de lancering plaats van Planet.nl en Webwereld, die een belangrijke voortrekkersrol vervulden voor de Nederlandse  internetjournalistiek.

Nieuwe mogelijkheden

Het was een tijd die volop revolutionaire veranderingen ademde. Een tijd van  nieuwe mogelijkheden. Mogelijkheden voor nieuwe vormen van journalistiek, nieuwe manieren van verhalen vertellen, nieuwe manieren om het nieuws te presenteren en te verspreiden. Kortom, nieuwe mogelijkheden voor het verbeteren van de journalistiek.

De kwaliteiten die internet anders maken dan andere media zijn met name de volgende:

1. Actualiteit

2. Multimediaal

3. Interactief

4. Hypertekstueel

5. Volop ruimte

Defensieve innovatiecultuur

Maar lange tijd kwam er maar bar weinig van terecht van al die mooie beloftes. Het benutten van al die mooie mogelijkheden ging eigenlijk heel langzaam. Een van de oorzaken schuilt in de defensieve innovatie cultuur bij veel mediaorganisaties.

Kenmerkend zijn twee typen reacties:

1. Kill them: Het bagatelliseren van alle nieuwe ontwikkelingen door ze af te doen als irrelevant. Met uitspraken als: internet is een hype, burgerjournalistiek bestaat niet, bloggers zijn schreeuwerds.

2. Join them: meedoen omdat het moet. Ergo, geen echte belangstelling in het ontdekken van de mogelijkheden van nieuwe media. Meedoen om niet achterop te lopen, meedoen uit angst te verdrongen worden door nieuwe media of overbodig te worden. Geen oprechte belangstelling voor nieuwe mogelijkheden.

Knelpunten voor innovatie

De angst om overbodig te worden of niet mee te gaan met deze tijd, is de belangrijkste raadgever. Dat leidt tot de volgende knelpunten of barrières:

1. Nieuwe initiatieven mogen niet schadelijk zijn voor de bestaande. “Een website? Prima,want we willen niet achter lopen, maar als die site maar niet concurrerend is met de krant.” Want, zo is het argument, met de krant verdienen we geld en met internet niet.  Dus kregen we krantensites die aanvankelijk geen actueel nieuws gaven. Eerst moest de krant bij de abonnee op de mat liggen, daarna kwam het op de website. Het gevolg: nieuwsorganisaties ontwikkelden geen websites die onderscheidend en superieur waren aan hun papieren product. Het credo was om vooral met minimale kosten te werken, kortom, shovelware: berichten die voor de krant werd geschreven online zetten. Zonder verdere bewerking, zelfs zonder ook maar één link aan te brengen. Lekker goedkoop.

2. Het oude medium blijft de prioriteit voor journalisten omdat ze dat nu eenmaal gewend zijn. Nog steeds hoor je vaak zeggen dat journalisten ‘op de krant werken’ en dat ook zo voelen. Met als gevolg dat de papieren krant voorrang krijgt. Typerend voorbeeld uit de praktijk: bij groot nieuws vraagt een internetredacteur een journalist op de redactie: “Kan je snel een nieuwsbericht maken, we moeten het nieuws snel brengen op de site.” Waarop de journalist antwoordt:”Even geduld, ik maak eerst even mijn artikel af voor de krant, daarna heb ik wel even tijd voor jou.”

3.  Redacties krijgen van hogerhand geen tijd om zich te verdiepen in de mogelijkheden van nieuwe media, omdat  het oude medium prioriteit blijft houden en nieuwe media bijzaak zijn. Dus krijgen journalisten geen tijd om na te denken over innovatie journalistieke projecten. Hun taken blijven hetzelfde, prioriteit is het produceren voor het oude medium. Elke activitieit voor internet is extra werk. Een journalist die blogt op de website van de eigen krant? Hartstikke leuk, maar die krijgt daar geen compensatie voor en doetdat dus  in feite in de eigen vrije tijd.

4. Niet de juiste mensen op de juiste plek. Het aanstellingsbeleid op redacties is vaak niet gericht op innovatie. Als iemand goed werk levert als verslaggever, dan komt er een moment dat hij of zij in aanmerking komt voor een promotie, bijvoorbeeld een leidinggevende functie. Maar een goede verslaggever hoeft geen goede manager te zijn. En ook geen  goede vernieuwer. En dus komen de verkeerde mensen op de verkeerde plek terecht. Op het weblog DodeBomen.nl las ik over de internetredactie van een Nederlandse krant die een chef kreeg die niet wist wat een RSS-feed is. Hoe kan je van zo iemand innovatie verwachten?

5. Innovatie is op redacties vaak particulier initiatief, zonder dat er een plan is met een visie en zonder dat er een redactiebreed beleid is om zo’n innovatie te implementeren. Zie als voorbeeld blogs op veel nieuwssites: enkele journalisten, die dat leuk of belangrijk vinden, hebben een blog, maar er is geen lijn in te ontdekken. Het is vaak een vergaarbak van willekeurige onderwerpen. Waarom op Volkskrant.nl bijvoorbeeld wel een blog Standplaats Groningen, maar geen blog over andere steden? Waarom wel een blog over voetbal en bridge, maar niet over andere sporten?

6. Het hardnekkige principe van ‘wij publiceren, jullie consumeren’ dat hoogtij blijft vieren in de journalistiek. Burgerjournalistiek en user generated content worden bruusk van tafel geveegd, onder het mom van waardeloos, nutteloos , niet-journalistiek. Terwijl de meest fundamentele verandering van internet bestaat  uit het afbreken van dat gesloten monopolie van de journalistiek. Internet is netwerken, delen, samenwerken, uitwisselen. Daar worden journalisten niet slechter van, maar beter.

Als journalisten te weinig nadenken over de voordelen en mogelijkheden van nieuwe media, en louter halsstarrig vasthouden aan de aloude journalistieke principes, doen ze het vak geen deugd, maar kwaad.  Dan helpt de journalist zijn eigen vak om zeep.

Officiële presentatie van het boek is morgen in Amsterdam, met een debat over innovatie en conservatisme in de journalisitek. Deelnemers zijn Bart Brouwers (hoofdredacteur online lokale media TMG), Jan Dijkgraaf (hoofdredacteur Powned), Rob de Spa (directeur Redactionele Ontwikkeling Wegener Media) en Peter de Vries (directeur School voor Journalistiek Utrecht). Maar uiteraard kan iedereen zich mengen in het debat.

Aanmelden kan nog altijd, kijk hier voor meer informatie.

Studenten worden vanaf aankomend studiejaar voor een onderwijsproject op de redacties van die kranten geplaatst en mogen daar gaan expertimenteren met crossmediale producties. Op Dodebomen.nl riep het plan veel weerstand op bij de Tilburgse studenten. “Je hoort vaak dat oudere journalisten conservatief zijn, maar dat zijn sommige studenten blijkbaar ook”, repliceert Fleur Besters, journalistiek projectleider namens het Eindhovens Dagblad. Ze legt uit wat het project behelst.

Moet je het zien als een soort stage?

“Het is heel anders dan een stage. Dan krijg je als student een plek op een bepaalde redactie,en  dan heb je diensten en krijg je allerlei klusjes te doen. Dat is in dit project niet de bedoeling. Het is een speeltuin om van alles te proberen. Maar dan wel een serieuze speeltuin, met inachtneming van de normale journalistieke uitgangspunten.”

Maar wat gaan de studenten dan doen op de redactie?

“Dat kan van alles zijn. Dat ligt voor een groot deel aan hun zelf. We gaan steeds met de groep brainstormen en daar kan van alles uitkomen. Stel dat er een grote brand is. Dan gaat er een verslaggever van de krant naar toe voor een bericht in de krant. En een fotograaf voor een foto erbij. Maar wij zouden dan veel extra dingen kunnen doen. Een kaart van de situatie ter plekke, een filmpje van de hulpverlening, een animatie van het ontstaan van de brand, noem maar op. Alles kan. Ook een talkshow zou kunnen als de studenten dat willen.”

Waarom doet de redactie zulke dingen zelf niet?

“Omdat we daar nu niet aan toekomen. Onze redacteuren zijn de hele dag druk met het nieuws en daar verslag van doen. Ze hebben geen tijd om zich te verdiepen in de mogelijkheden van nieuwe media en dingen uit te proberen. De ontwikkelingen gaan momenteel zo snel, dat is niet bij te houden.”

Hoe innoveert de redactie dan op deze manier?

“De bedoeling is dat de redactie het later ook zelf kan. Met de studenten kunnen we allerlei dingen uitproberen. En dan kunnen we erachter komen wat werkt en wat niet. Wat succesvol is en wat niet. Zo verzamelen we ‘best practices’ die de redactie later ook zelf kan toepassen.”

Al klaar voor de start?

“Nee, er is nog een hoop te doen. Ik ben de hele zomer nog druk met alle voorbereidingen. Om te beginnen moeten we zorgen dat we de beschikking krijgen over de noodzakelijke spullen, zoals computers, een televisiestudio op de redactie, cameraatjes, enzovoort. Maar dat komt goed, het wordt echt fantastisch!”

Dat moeten journalisten niet doen, want dat is schadelijk voor die kinderen! Althans, dat is de boodschap van drie onderzoekers van het Amerikaanse Crime Against Childeren Research Center van de University of New Hampshire. Zij pleiten in een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Journalism voor volledige privacy van jeugdige slachtoffers.

De onderzoekers doen hun oproep aan journalisten in een artikel waarin ze resultaten van hun onderzoek publiceren. Je zou denken: dat onderzoek zal dan wel gaan over de trauma’s die kinderen kunnen oplopen als ze met naam en toenaam worden genoemd in mediaberichtgeving over zaken waarin zij als slachtoffer figureren. Maar dat is niet zo.

Het onderzoek
Het onderzoek brengt in kaart hoe vaak Amerikaanse kranten in 2003 en 2004 gegevens over jeugdige slachtoffers van seksueel misbruik en mishandeling publiceerden. En dan niet alleen hun naam, maar bijvoorbeeld ook de naam van de straat waar ze wonen, de naam van hun school en de namen van hun ouders. Allemaal gegevens waarmee zij zouden zijn te identificeren.

De bevindingen van de onderzoekers in een notedop:

• In 9% van de berichten over kindermishandeling of -misbruik wordt de naam van het kind genoemd
• In 11% wordt het woonadres of de straatnaam genoemd
• In 16% wordt de naam van de school, kinderopvang of kerk genoemd
• In 29% wordt de naam van een familielid genoemd
• In 51% van de berichten komt minstens één van bovengenoemde identificatiekenmerken voor

Verder bleek dat de kans op het noemen van identificatiekenmerken groter is als de dader een bekend persoon is.

Nut van het onderzoek
Maar wat kan je nu eigenlijk concluderen op basis van deze gegevens?
Of Amerikaanse kranten het goed of slecht doen qua privacy van slachtoffers? Dat is eigenlijk een slag in de lucht. Want wanneer doen ze het goed? Bij welk percentage?
Ook kan je niks zeggen over trends in de tijd. Dat zou nog interessant kunnen zijn: is er sprake van steeds minder privacy voor slachtoffers in de media? Of worden kranten juist terughoudender in het publiceren van gegevens over slachtoffers? Ook daar worden we niets wijzer over. De onderzoekers hebben namelijk slechts twee – in mijn ogen tamelijk willekeurige – jaartallen genomen en die bekeken.

De hamvraag blijft natuurlijk of het kwaad kan om namen en andere gegevens van jeugdige slachtoffers te publiceren. En op die vraag blijven de onderzoekers het antwoord schuldig. Op basis van hun literatuuronderzoek concluderen ze wel dat er – zeker vanuit wetenschappelijk oogpunt – niks zinnigs over te zeggen is, omdat er simpelweg nooit onderzoek naar gedaan is. “Such research is badly needed”, stellen de onderzoekers manmoedig vast. Maar waarom ze daar hun kostbare tijd dan niet aan hebben besteed, maar wél aan het turven van krantenberichten, blijft mij onduidelijk.

Overigens heeft Slachtofferhulp Nederland in 2009 een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat slachtoffers zich in hun privacy voelen aangetast wanneer media uitgebreide persoonsgegevens vermelden. Maar ook dat onderzoek geeft geen antwoord op de vraag of die privacyschending leidt tot psychische schade of andere nare consequenties.