Tag: geloofwaardigheid

Journalisten vertellen onwaarheid over scholieren die journalisten niet geloven

‘Scholieren geloven journalisten maar zelden’. Die kop was vandaag op diverse nieuwssites te vinden, zoals NU.nl, RTLNieuws.nl, Volkskrant.nl, Trouw.nl en Elsevier.nl. Het grappige is dat dit bericht aantoont dat scholieren groot gelijk hebben. Want ondanks de degelijke reputatie van de betreffende nieuwsorganisaties, is het een kul bericht.

Het betreffende bericht is afkomstig van het ANP en is blijkbaar zonder kritische blik door al die redacties gepubliceerd. Dat is jammer, want – in tegenstelling tot wat de kop suggereert – het is helemaal niet zo treurig gesteld met het vertrouwen dat scholieren hebben in journalisten. Read more →

‘ Objectiviteit is een noodzakelijk keurmerk voor de journalistiek’

Het is crisis voor journalisten. Niet alleen in economisch opzicht met bezuinigingen en ontslagen op redacties, maar ook in journalistiek opzicht. Journalisten hebben te maken met een serieus verlies aan geloofwaardigheid en status. Maar desondanks er is een toekomst voor journalisten, meent Brian McNair, hoogleraar journalistiek aan de Universiteit van Strathclyde. “Vertrouwen, waarheid en objectiviteit zijn belangrijker dan nooit tevoren voor journalisten.” Read more →

‘Verbied Photoshop in de journalistiek’

Een achtergrondje zwart kleuren, storende voorwerpen of ongewenste personen verwijderen, de wolkenlucht wat dreigender maken. Het is tegenwoordig in een oogwenk gedaan met de wondere technieken van fotobewerkingsprogramma’s, waarvan Photoshop ongetwijfeld de bekendste is. Maar mogen fotojournalisten, die geacht worden de werkelijkheid weer te geven, daar wel gebruik van maken? Dat was gisteravond de grote vraag tijdens het Nieuwspoort Fotojournalistendebat.

Read more →

‘Journalist is geen boodschapper van waarheid’


Voor de waarheid moet je niet bij journalisten zijn. Dat is de mening van het Britse volk. Een treurige en alarmerende constatering voor de journalistiek?

In de journalistiek draait alles om de waarheid. Dat blijkt wel uit het eerste gebod van journalistieke gedragscodes. “Eerbied voor waarheid en voor het recht van het publiek op waarheid is de eerste plicht van de journalist.” Zo luidt het eerste artikel van de vermaarde Code van Bordeaux, de internationale code voor journalisten. Op vergelijkbare wijze bevat het eerste artikel van de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek het voorschrift: “De journalist bericht waarheidsgetrouw.”

Desondanks hebben veel Britten er weinig vertrouwen in dat journalisten de waarheid vertellen. Bovendien is dat vertrouwen de afgelopen vijf jaar radicaal geslonken. Dit blijkt uit een peiling waarvan de resultaten onlangs zijn gepubliceerd in de British Journalism Review.

1328 Britse volwassenen kregen de vraag voorgelegd hoeveel vertrouwen ze erin hebben dat journalisten de waarheid verkondigen. Mensen die als antwoord aankruisten ‘heel veel’ of ‘redelijk veel’ werden gerekend tot de groep die gelooft in de waarheidsvinding van journalisten.

In het onderzoek is onderscheid gemaakt tussen enkele groepen journalisten. Daarvan kunnen BBC-journalisten rekenen op het meeste vertrouwen. Zo’n zestig procent van de Britten denkt dat zij over het algemeen de waarheid verkondigen. Dat is een forse aderlating ten opzichte van 2003, want toen was nog tachtig procent positief over BBC-journalisten.

Voor andere journalisten ziet het er nog minder rooskleurig uit. Journalisten van de commerciële omroep kunnen rekenen op de steun van de helft van de bevolking. Journalisten van de kwaliteitskranten vertellen de waarheid volgens slechts veertig procent van de Britten. Tabloidkranten als the Mirror en Sun komen niet verder dan vijftien procent. Voor alle groepen geldt dat ze circa twintig procent aan ‘gelovigen’ hebben verloren sinds 2003.

Dat is alarmerend nieuws voor de democratie als je uitgaat van de gangbare opvatting dat journalisten geacht worden burgers objectief, onpartijdig en onafhankelijk te informeren over wat er allemaal gebeurt in de woelige wereld. Journalisten zouden derhalve een baken van betrouwbare informatie moeten zijn. Als burgers het idee hebben dat journalisten de waarheid niet verkondigen is dat een ernstige motie van wantrouwen.

De uitkomsten kan je ook anders uitleggen. Want in de enquête zijn ook andere beroepen opgenomen. Sinds 1993 is het aandeel Britten gedaald dat erop vertrouwt dat leraren, artsen, politieagenten en politici de waarheid vertellen. Je zou dus kunnen zeggen dat er sprake is van een algemene tendens. Mensen worden steeds kritischer en zijn minder volgzaam, ook ten opzichte van professionals. Wellicht is dat overigens ook het resultaat van de media die vaak uitgebreid inzoomen op dingen die fout gaan, zoals een ‘blunderend’ openbaar ministerie of politiekorps.

Desondanks is het opmerkelijk dat het vertrouwen in journalisten dubbel zo hard is gedaald als bij andere beroepsgroepen. Een zo sterk groeiende groep mensen die meent dat journalisten het niet zo nauw nemen met de waarheid is een kanjer van een imagoprobleem voor de Britse journalistiek.

Het geloof in nieuwe nieuwssites

Het is blijkbaar de week van de krant, want gister verscheen ook in het Algemeen Dagblad een artikel over dit onderwerp. Onder de kop ‘De klassieke krant zal verdwijnen’ blikt de krant vooruit op de ondergang van dit medium. In het stuk zijn Jan Bonjer, hoofdredacteur van het AD, en Mark Deuze, mediaprofessor aan de Universiteit Leiden, het erover eens dat krantenredacties steeds meer zullen inzetten op een crossmediale aanpak.

Op één punt verschillen de heren van mening. Jan Bonjer meent dat de traditionele mediabedrijven een belangrijk voordeel hebben ten opzicht van nieuwkomers, namelijk hun merknaam. Deuze gelooft daar niet in. De loyaliteit van mensen is tegenwoordig fragiel en om die stelling te onderstrepen verwijst hij naar het stuklopen van één op de drie huwelijken. “Als mensen zich op het persoonlijke vlak al niet meer willen binden, zullen ze dat ook niet doen met een bepaald merk krant of omroep.”

Van oudsher hechten uitgevers en redacties veel waarde aan de merknaam van hun krant. Een betrouwbare reputatie zou onontbeerlijk zijn om succesvol te zijn . Toen in de jaren tachtig de oplages van Amerikaanse kranten afkalfden was de reactie van de American Society of Newspaper Editors (ASNE) dat het zou liggen aan de geloofwaardigheid van kranten. Die zou ernstig te kort schieten in vergelijking met de snel populairder wordende televisie. En vervolgens kwam een stroom aan onderzoeken op gang waarin het meten van de geloofwaardigheid van verschillende media centraal stond.

Al die onderzoeken leveren nogal tegenstrijdige resultaten op. De ene keer scoren kranten heel goed, andere keren blijken ze opeens veel minder minder geloofwaardig dan televisie. Uitkomsten blijken sterk afhankelijk te zijn van de gekozen onderzoeksmethode.

Nu de nieuwsconsumptie zich verplaatst naar internet is natuurlijk de vraag wat de merknamen van de traditionele media waard zijn in de online wereld. Hebben de gevestigde merken inderdaad een voorsprong, zoals Jan Bonjer veronderstelt. Uiteraard hebben ze een voordeel vanwege hun naamsbekendheid, maar scoren ze ook beter op geloofwaardigheid?

In de aprileditie van het wetenschappelijke tijdschrift Communication Research staat een artikel waarin die vraag is onderzocht. Wat blijkt? Mensen vinden de nieuwssites van traditionele media een stuk betrouwbaarder dan sites die niet gelieerd zijn aan een traditioneel medium.

Maar ook op dit onderzoek valt het nodige af te dingen. Zo hebben de onderzoekers de respondenten gevraagd hun mening te geven over de geloofwaardigheid van niet-traditionele internetbronnen. Ze geven daarbij als voorbeelden de sites BuzzFlash en Matt Drudge. Ongetwijfeld hebben de respondenten deze sites daardoor op het netvlies als ze de vragen beantwoorden, en niet andere niet-traditionele nieuwssites, zoals Google News. Dat stuurt hun antwoorden dus enorm. Bovendien is het de vraag of je al die sites zomaar op een hoop kan gooien en een geldig oordeel van mensen kan meten over de geloofwaardigheid van alle niet-traditionele sites tegelijk. Hoogstwaarschijnlijk varieert dat oordeel nogal per site.

Zonder twijfel is het in elk geval mogelijk om een succesvolle nieuwssite te lanceren zonder traditionele tegenhanger. Zie het succes van Nu.nl in Nederland. En van bijvoorbeeld The Huffington Post in de Verenigde Staten: ongeveer drie jaar online en afgelopen februari liefst 3,7 miljoen unieke bezoekers, zo meldt een artikel in The Herald Tribune. Hoe geloofwaardig de Amerikanen deze internetkrant vinden is onbekend.