Tag: onderzoeksjournalistiek

De NOS won nog geen Loep voor onderzoeksjournalistiek: is dat erg?

405px-NOS_logo.svgGisteren publiceerden Yelle Tieleman en Lotte Grimbergen op De Nieuwe Reporter hun onderzoek naar het tienjarig bestaan van De Loep, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten voor de beste onderzoeksjournalistiek van het jaar. In het lijstje winnaars ontbreken twee grote nieuwsorganisaties in Nederland: De Telegraaf en de NOS.
Read more →

Niet de gedrukte media, maar de journalistiek redden

Ook in Engeland is er bezorgdheid over de toekomst van de journalistiek. Want ook daar is steeds minder geld beschikbaar voor diepgravende journalistiek. Daarom hebben gerenomeerde onderzoeksjournalisten nu de handen ineen geslagen om de onderzoeksjournalistiek te redden. Ze hebben een fonds opgericht dat geld gaat inzamelen om belangrijke journalistieke projecten te kunnen financieren: het Fund for Investigative Reporting. Met als missie de verslaggeving voor het algemeen belang veilig te stellen. Een initiatief dat een hele goede beurt zou maken tussen de adviezen van de Commissie Brinkman. Read more →

Geld aanvragen voor onderzoeksjournalistiek is ‘gedoe’

Een zak geld aanvragen om dat journalistieke onderzoek te kunnen doen waar de krant zelf geen budget voor heeft. Het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten zou dat mogelijk moeten maken. Maar onderzoeksjournalisten van dagbladen maken er zelden gebruik van. “Het fonds is niet heel makkelijk benaderbaar.” Read more →

Argwaan onderzoeksjournalisten voor crossmediaal werken

Internet is een walhalla voor onderzoeksjournalisten. Niet alleen is er een schat aan informatie te vinden, ook biedt het web legio mogelijkheden voor het publiceren van onthullingen. Denk bijvoorbeeld aan bloggen over speurwerk, reportages uploaden naar YouTube voor extra kijkers, inzicht geven in relevante documenten en voortdurend updates kunnen geven van nieuwe ontwikkelingen. Maar vanmiddag klonk opvallend veel ‘gemaar’ tijdens een bijeenkomst voor onderzoeksjournalisten van de publieke omroep. Read more →

Fonds Bijzondere Journalistiek: onbekend en onbemind bij hoofdredacteuren

Hoe kan je onderzoeksjournalistiek stimuleren? Journalisten die misstanden bloot leggen, tegels lichten, malversaties opsporen. Elke redactie vindt het belangrijk, maar vaak ook zijn geluiden te horen dat er geen geld voor is. Het Fonds voor Bijzondere Projecten zou soelaas kunnen bieden. Daar kunnen journalisten aankloppen als ze werken aan een speciaal project, zoals een tijdrovende onderzoeksklus. Voor redacties van kranten en tijdschriften zou dat mogelijkheden kunnen bieden om meer aan onderzoeksjournalistiek te doen. Maar de animo lijkt gering. “Het is vooral een kwestie van te weinig prioriteit geven aan tijdrovende klussen.” Read more →

Subsidie op kritische journalistiek

“Bij staatsteun gaat het gewoon om subsidie. Nota bene van een orgaan dat wij kritisch controleren. Dat kan niet.” Birgit Donker, hoofdredacteur van NRC Handelsblad en NRC Next, laat in Trouw (artikel niet online) weten pertinent tegen staatsteun voor kranten te zijn, omdat daarmee de journalistieke onafhankelijkheid in gevaar zou komen. Als dat zo is kan het NOS Journaal ook niet onafhankelijk zijn. Moet de staatssteun voor de publieke omroep dan ook maar verdwijnen?

Read more →

"De journalistiek marginaliseert zichzelf"


“Het is kinnesinne. Pure afgunst.” Jos Slats van Reporter lucht zijn hart. “Redacties doen het af met: ‘ach, het stel niet zoveel voor’ of ‘dat hebben we laatst al een keer gehad.’ De Nederlandse journalistiek doet zichzelf zo tekort en is daardoor nauwlijks invloedrijk.”

Read more →

Weinig respect voor onthullende journalisten


Een onthulling die de wereld wakker schudt is het grootste goed voor elke rechtgeaarde nieuwsjager. Het is bijzonder vleiend als andere media daarna in de rij staan om jouw primeur over te nemen. Jouw nieuws verschijnt dan opeens op alle televisiezenders, in alle kranten en op alle nieuwssites.

Het is dan natuurlijk wel zo aardig als je collega’s jou de credits geven van die onthulling. Dat gebeurt lang niet altijd. Veel journalisten zijn slordig met hun bronverwijzingen. Het weblog Retecool fulmineerde gister tegen nieuwssites die niet deeplinkten naar het oorspronkelijke interview in De Pers waarin minster Donner opmerkelijke uitspraken deed over het ontslagrecht. Veel sites meldden hooguit dat het interview in Pers stond, maar gaven geen directe link naar het betreffende artikel. Volgens het log is dat een kwestie van service, zodat lezers “zelf makkelijk kennis kunnen nemen van de exacte woorden die van zo’n groot belang zijn.”

Behalve service voor de lezers is het natuurlijk ook gewoon een kwestie van fatsoen naar je collega’s toe. Maar dat fatsoen wordt regelmatig met voeten getreden. Vaak wordt het medium dat de primeur had zelfs helemaal niet genoemd door andere media. De onderzoeksjournalisten Sanne Groot Koerkamp en Marije Veerman kunnen hierover meepraten bleek gisteravond tijdens een seminar van de opleiding Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden.

Groot Koerkamp en Veerman hebben in hun prille carrière al een hele reeks scoops op hun naam staan, en hebben dus ook al veelvuldig meegemaakt dat collega-journalisten aan de haal gingen met hun onthullingen, zonder bronvermelding. “Na een verhaal in Nieuwe Revu bellen vaak vooral televisiejournalisten met de vraag of ze de telefoonnummers mogen van onze bronnen. Soms deden we dat met de vraag om dan wel te vermelden dat de primeur van de Nieuwe Revu afkomstig is. Dat zeggen ze vaak toe, maar dat wordt dan uiteindelijk niet gedaan. Nieuwe Revu vinden ze waarschijnlijk niet chic genoeg om naar te verwijzen.” Je zou ook kunnen concluderen dat journalisten blijkbaar weinig respect hebben voor het werk van collega’s.

Journalisten onder djelabba


“De volgende dag zitten we al vroeg in de ochtend zenuwachtig in de auto naar Eindhoven. We hebben onze hoofden al volledig bedekt met een grote zwarte hoofddoek die tot onze borst reikt. Daaronder dragen we onze rood rozige djelabba met een zwarte broek. We vragen ons af hoe het vandaag zal gaan.”

Het undercover bezoek aan de Al Fourqaan moskee van de twee Nederlandse journalistes loopt goed af: ze worden niet ontdekt en slagen erin om enkele onthullende gesprekjes te voeren met moslima’s. Bijvoorbeeld met de jonge vrouw die hen toevertrouwt: “Mijn man denkt er over op jihad te gaan. Ik vind dat hij moet gaan.”

Het staat allemaal beschreven in het boek ‘Het slapende leger’ waarin Sanne Groot Koerkamp en Marije Veerman vertellen over hun zoektocht naar de leefwereld van radicaliserende moslimjongeren in Nederland. Het boek geeft een onthutsende kijk op de manier waarop zij zich ontpoppen tot potentiële terroristen en jihadstrijders.

Bovendien geeft het boek inzicht in de gedurfde aanpak van twee jonge onderzoeksjournalisten. Niet alleen hullen zij zich in djelabba om in gesprek te komen met moslims, ook struinen ze het internet af op zoek naar documenten en informanten. De internetfora waarop jongeren met elkaar discussiëren over de islam geven de journalisten een mooi aanknopingspunt om een idee te krijgen van wat er leeft onder de jongeren.

Het boek is al verschenen in 2006, maar ik heb het afgelopen weekend pas gelezen. Het is een aanrader voor wie belangstelling heeft voor onderzoeksjournalistiek. En vooral als je weten wil hoe journalisten daarbij te werk gaan. Dat is het mooie van zulke boeken: daarin vertellen journalisten vrij nauwkeurig wat ze allemaal gedaan hebben. Ook dit boek is daardoor ook meteen een mooi voorbeeld van transparante journalistiek.