“In België zijn er gek genoeg twee journalistieke codes”, onthulde Flip Voets, secretaris van de Belgische Raad voor de Journalistiek afgelopen vrijdag tijdens een symposium aan de Universiteit van Amsterdam over codes en keurmerken in de journalistiek. Klinkt gek inderdaad, maar ook in Nederland hebben we twee journalistieke codes: de leidraad van de Raad voor de Journalistiek en de code van het Genootschap van Hoofdredacteuren. De laatste is toe aan vernieuwing en daarom is een nieuwe conceptcode opgesteld waarover momenteel gedebateerd wordt. Over het algemeen zijn de reacties op deze code positief, zo viel ook tijdens het symposium te beluisteren. Met name de liberale invulling van ‘de journalist’ spreekt tot de verbeelding: Een journalist is iemand die zich journalist noemt.

Dat ‘liberale’ is essentieel voor journalisten. Uit de monden van de aanwezige journalisten viel op te tekenen dat de journalistiek niet ingeperkt moet worden met registers, verplichte codes en keurmerken. Elk medium heeft zijn eigen verantwoordelijkheid en verder doet de concurrentie zijn werk: media controleren elkaar en als ze de mist in gaan wordt dat snel genoeg bekend. Een code is best nuttig, maar dan vooral om te discussieren over journalistieke verantwoordelijkheid, en niet als beklemmend wetboek waarmee de media terecht kunnen worden gewezen.

Hoewel journalisten er niet om te staan te springen, komen er desondanks regelmatig ideeën om de journalistiek te reguleren. Onder meer met het idee om de journalistiek betrouwbaarder te maken. Gek genoeg is nooit aan het publiek gevraagd hoe zij daarover denken. Wat vinden lezers, luisteraars en kijkers van journalistieke codes? Of van redactiestatuten? Willen ze weten welke journalistiek-ethische uitgangspunten een redactie hanteert? Wat vinden ze van de Raad voor de Journalistiek? Kennen ze die instantie überhaupt? Op welke manier kan volgens hun de journalistiek beter of betrouwbaarder worden? Het zou interessant zijn om dat eens te onderzoeken. Wie weet wat voor verhelderende inzichten dat oplevert.