“De website van een krant is geen publiek domein.” Deze zin in de Volkskrant zorgde vanochtend voor een forse rimpeling in mijn voorhoofd. Ik las hem nogmaals. Het stond er echt. Verbazing, verbijstering en ongeloof buitelden over elkaar heen in mijn bovenkamer. Het tijdperk waarin de krant fungeert als podium voor publiek debat is blijkbaar ten einde. Welkom in de nieuwe tijd.

De bewuste zin verscheen in de Volkskrant na een uitspraak van de Raad voor de Journalistiek. Het gaat allemaal om een lezer die een columnist van de Volkskrant in een reactie onder een bericht op de Volkskrantsite had betiteld als ‘Israël-lobbyist’. De redactie vond dat deze aanduiding de integriteit van de columnist in twijfel trok en verwijderde om die reden de gehele lezersreactie. De betreffende lezer deed vervolgens zijn beklag bij de Raad voor de Journalistiek.

Het oordeel van de Raad luidde dat de redactie best reacties mag verwijderen, net zoals het een redactie vrij staat om een ingezonden brief niet in de krant af te drukken. Voor de selectie van lezersbrieven in de krant en lezersreacties op de website mag de redactie haar eigen regels hanteren.In de uispraak van de Raad valt te lezen: “Van een publiek domein, waar verweerder geen spelregels voor zou kunnen opstellen, is naar het oordeel van de Raad geen sprake.”

Ik heb het vermoeden dat dit de redenering is van de Raad: een krant is het privé-eigendom van een uitgever en die mag dus bepalen wat er in de krant of op de site komt. Voor het publieke domein geldt dat niet, daar is het de overheid die de regels bepaalt. Dat zou neerkomen op een strikt juridische redenering van de Raad.

Maar vanuit journalistiek oogpunt vind ik het een merkwaardige gedachte. De krant, een medium dat ooit bedacht is om zaken ‘publiek’ te maken en het maatschappelijk debat te bevorderen, zou niet tot het publieke domein behoren? Het kan er bij mij niet in dat de Raad deze visie op journalistiek zou aanhangen.

Bovendien is het teleurstellend dat de Volkskrant op deze manier omgaat met lezersreacties. Het is nogal sneu dat een onwelgevallige opmerking zonder overleg of uitleg wordt verwijderd. De typering ‘Israël-lobbyist’ kan een columnist als beledigend opvatten, maar hij zou zo’n opmerking ook kunnen aangrijpen om de dialoog aan te gaan. Jammer dat de interactie met lezers zo rücksichtslos wordt afgekapt door de Volkskrant. Een sterk staaltje oude journalistiek. Welkom in de oude tijd.