Subsidie op kritische journalistiek

“Bij staatsteun gaat het gewoon om subsidie. Nota bene van een orgaan dat wij kritisch controleren. Dat kan niet.” Birgit Donker, hoofdredacteur van NRC Handelsblad en NRC Next, laat in Trouw (artikel niet online) weten pertinent tegen staatsteun voor kranten te zijn, omdat daarmee de journalistieke onafhankelijkheid in gevaar zou komen. Als dat zo is kan het NOS Journaal ook niet onafhankelijk zijn. Moet de staatssteun voor de publieke omroep dan ook maar verdwijnen?

Het is een rare kronkel in het Nederlandse mediabeleid, een kronkel die de huidige minster die over de media gaat handhaaft in zijn veel besproken persbrief. Voor de radio en televisie trekt de overheid forse subsidies uit, maar kranten moeten het zonder overheidssteun doen. Alsof het publiek belang van kranten minder zou zijn dan van televisie en radio.

Inmiddels is er volop discussie staan over de vraag of de kranten ook geld zouden moeten krijgen van de overheid om het hoofd boven water te houden. Trouw laat vandaag de voor- en tegenstanders aan het woord.

Opmerkelijk is de visie van Birgit Donker van NRC die meent dat overheidssubside de onafhaneklijkeheid van kranten in gevaar brengt. Tegelijkertijd zegt ze dat de publieke omroep zich zou moeten richten op hoogstaande televisie, waaronder kwaliteitsjournalistiek, zoals documentaires en reportages in binnen- en buitenland met eigen correspondenten.

Rare gedachtenkronkel
Dat is een rare gedachtenkronkel. Want waarom zouden de publieke omroepen met overheidssubsidie wel kunnen zorgen voor kwaliteitsjournalistiek en de kranten niet? Waarom zouden de journalistieke programma’s van de publieke omroep wel onafhankelijk kunnen zijn en de berichtgeving in kranten niet?

Dat kritische, onafhankelijke journalistiek prima kan gedijen met staatsteun bewijzen diverse programma’s. Zembla, Argos en Reporter zorgen voor volop onthullingen waarbij de redacties er niet voor schuwen om kritische noten over de overheid te kraken. Zo ging Argos de confrontatie aan met minister van Defensie Middelkoop.

Het roept wel de vraag op waarom omroepen eigenlijk staatsteun krijgen en kranten niet. Otto Scholten, directeur van het Persinstituut, wijst er in een een ingezonden artikel in Trouw op dat al in 2005 de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid opperde om beleid niet te verdelen per medium (omroep, krant, internet), maar het beleid te richten op functies die media zouden moeten vervullen. Kortom, het beleid zou op de journalistiek moeten zijn gericht en niet op de krant of de televisie.

Scholten oppert een fonds op te richten voor journalistieke producties op internet. Waarom dat fonds zich tot internet zou moeten beperken is mij niet duidelijk als we zouden moeten afstappen van beleid per medium. Een algemeen voor journalistieke producties zou prima zijn. Overigens bestaat dat al: het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten. Daar kunnen journalisten terecht voor subsidies van diepgravend speurwerk. Een ideale manier dus om als krant aan onderzoeksjournalistiek te kunnen doen. Maar kranten kloppen hoogstzelden aan bij dat fonds, want dan komt hun onafhankelijkheid in gevaar.

2 Comments

Add yours →

  1. Mark van Leeuwen

    18 december 2008 — 22:39

    Ik heb er zelf ook les in gehad… deze tegenstrijdigheid tussen de publieke omroepen en kranten. Ik ben voor het beleid in 2005, alhoewel we rekening moeten houden met de komst van internet en de postitie van kranten hierbij… Wat zie jij zelf als de oplossing?

  2. Alexander Pleijter

    19 december 2008 — 17:25

    Ik ben voor een reclamevrije publieke omroep. Eigenlijk hebben we nu geen publieke omroep maar een semi-commerciële omroep. Publieke omroep moet vervolgens alleen programma’s maken die de commerciëlen laten liggen omdat ze commercieel niet interessant zijn.

Geef een reactie