Live bloggen over rechtszaken door journalisten is momenteel een hot issue. Gister deed Menno van Dongen namens de Volkskrant verslag op Twitter van een zaak tegen een gevangenisdirecteur. Twee weken geleden twitterde De Gelderlander over een moordzaak. Jacco de Boer ging hen op 11 februari voor met een verslag via Twitter uit de Leeuwardense rechtbank. Volgens Villamedia was zij de eerste Nederlandse journalist die via Twitter live verslag deed van een rechtszaak. Maar het was niet het eerst live verslag van een rechtszitting. Eerder deed Frank Timmers namens Twentsche Courant Tubantia via internet live verslag vanuit de rechtbank in Almelo. Wat waren zijn ervaringen?

Hoe ben je op het idee van live verslaggeving gekomen?
“Begin vorig jaar kreeg ik een laptop van de zaak. Sindsdien maak ik mijn aantekeningen niet meer op papier, maar op de pc. Ik ontdekte dat ik vrijwel alles kan bijhouden wat in een rechtszaal gebeurt. Mijn gedachte was dat je internet – dat niet de beperkingen van het krantepapier kent – kunt gebruiken voor de gedetailleerde weergave voor de lezer die daarin is geïnteresseerd. Dat ben ik vervolgens gaan proberen bij een aantal spraakmakende zaken.”

Wat is inmiddels je ervaring met live verslaggeving tijdens rechtszaken?
“We hebben inmiddels in twee zaken in november en december op internet live verslag gedaan van de zittingen. In het ene geval ging het om de moord op een peuter van anderhalf en in het andere geval ging het om de eerste zitting in de gijzelingszaak in Almelo.”

Gebruiken jullie Twitter?
“We gebruikten daarvoor niet het onogelijke Twitter. Ik schreef vrijwel letterlijk op wat in de rechtszaal gebeurde en gezegd werd, stuurde dat om de tien minuten per mail door naar onze internetredactie, die het op de site plaatste. Voortaan gebruiken we daarvoor Coveritlive, dat we ook al inzetten voor voetbalverslaggeving.”

Hoe ga je precies te werk?
“Ik gebruik een umts-verbinding om mijn tekst te kunnen doorsturen. Ik kan ongeveer even snel typen als mensen praten – zeker als het om buitenlanders gaat die een tolk nodig hebben. De internetredactie gebruikt een minuutje om de tekst door te lezen, voordat die op de site komt. Alleen echte fouten worden eruit gehaald, om de oorspronkelijkheid van de snelle verslaggeving in stand te houden.”

Wat voor reactie kreeg je?
“De reacties waren heel divers. Ik heb niet aangekondigd dat ik dit zou gaan doen. We hebben wel in onze krant gemeld dat op internet de zitting te volgen zou zijn. Tijdens een schorsing van die zitting, bleek commotie in het Paleis van Justitie te zijn ontstaan, omdat iedereen kon volgen wat er binnen gebeurde. Een advocaat van een van de nabestaanden had gebeld, of dit wel mocht. Zowel het Openbaar Ministerie als de Rechtbank hebben er die dag naar gekeken en ontdekten dat het in overeenstemming is met de persrichtlijn. Later op de dag was de reactie van de Rechtbank dat ze voor het eerst volstrekt objectieve verslaggeving ontdekten die ze toejuichten.”

Dus het mag?
“De persrichtlijn staat toe dat er beeld- en geluidsopnamen worden gemaakt van het requisitoir, het pleidooi en het vonnis. Maar het mag niet van de ondervraging van de verdachte door de rechter. Juist deze ondervraging is echter essentieel in de rechtsgang en bovendien vaak het spannendste onderdeel in een zitting. Via een live verslag is een weergave daarvan ook mogelijk, die niet in strijd is met de richtlijn.”

Zitten er nog haken en ogen aan dit soort verslaggeving?
“Er ontstond onder advocaten en bij ons op de krant later de discussie of je alles wat de revue passeert zou moeten brengen. Het ging onder meer om lijkstijfheid van het kindje, en dat was dus deels luguber. Die discussie eindigde met de stelling dat de zaak openbaar is en het er werkelijk toe deed. Mijn opvatting is dat alles kan worden weergegeven.”

Welke gevolgen heeft het voor de berichtgeving van de krant?
“De verslaggeving op internet had zeker gevolgen voor de verlaggeving in de krant. Die bestond uit exlusief nieuws buiten de zitting om, een analyse van de zitting en een kort verslag met verwijzing naar het complete verslag op internet.”

Hoe ging de tweede zaak over die gijzeling?
“De gijzeling hebben we op een vergelijkbare manier aangepakt. Daarbij deed zich een nieuw probleem voor. De advocaten wilden ruim zeventig getuigen horen. De rechtbankpresident vroeg mij met het live verslag te stoppen, toen alle aanwezige getuigen de gang op moesten, omdat zij elkaar niet mogen beinvloeden. Ik ben gestopt, maar ben wel aantekeningen blijven maken. Na de schorsing en het oordeel van de rechtbank over de getuigen, hebben we alsnog alle gevraagde getuigen op internet gezet. Het oordeel is namelijk openbaar. Als krant hebben we snel daarop besloten om toch alle namen er weer af te halen, ter bescherming van de privacy.”

Gaan jullie er mee door?
“De komende tijd ontwikkelen we een projectvoorstel om te kijken hoe we op dit terrein verder zullen gaan. Punt is: de rechtzaken zijn volgens de internetredactie gevolgd als een voetbalwedstrijd. Er was dus heel veel belangstelling voor. Maar we hebben er geen cent mee verdiend, zoals met vrijwel alles op internet, en ik was wel bekaf.”

Het live verslag op de site leest nu wat lastig omdat je van onder naar boven moet lezen.
“Inderdaad is het lastig van onder aan af te lezen. Ik denk dus dat de tekst een bewerking zou moeten krijgen zodra het live-moment voorbij is. De internetredactie moet simpelweg alles omdraaien. Dat betekent dus waarschijnlijk ook dat het uit de Twitter- of Cover it live-omgeving moet worden gehaald.”

Hoe zal de live verslaggeving in rechtszaken zich gaan ontwikkelen?
“Ik ben zeer benieuwd naar de gevolgen hiervan. De persrichtlijn verbiedt momenteel weergave in geluid en beeld van de ondervraging van de verdachte door de rechter. Maar als het – zoals we hebben aangetoond – wel in een letterlijke tekst mag, dan is de stap naar geluid nihil. Het moet op korte  termijn mogelijk zijn om sin treaming audio verslag te doen vanuit de rechtbank. Beeld is wellicht een wat grotere stap, maar ik denk dat ook daar afspraken gemaakt kunnen worden die de privacy -want dat is de bottleneck – kunnen garanderen.