Vorige week vrijdag verbood de rechter Peter R. de Vries om de beelden uit te zenden die met een verborgen camera waren gemaakt van seriemoordenaar Koos H. De Vries lapte het verbod aan zijn laars, met als gevolg dat hij vermoedelijk een dwangsom zal moeten betalen. De dagen erna besteedden ook andere programma’s aandacht aan de uitzending. Nova en NOS Journaal zonden ook enkele fragmenten van de ‘verboden’ beelden uit. Wat bij mij de vraag opriep: zijn die programma’s dan ook in overtreding en moeten zij straks ook die dwangsom betalen? Dus deed ik navraag bij Wouter Hins, bijzonder hoogleraar mediarecht aan de Universiteit Leiden: “Dat de media hun bijdrage aan het maatschappelijk debat willen illustreren met een enkel beeld is op zichzelf te rechtvaardigen.”

Hins legt uit dat het in deze kwestie gaat om een botsing van grondrechten: de vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. “Dat eist een belangenafweging, waarbij een rol speelt of de informatie voor het eerst openbaar wordt gemaakt of dat het een herhaling betreft van een eerdere publicatie.”

Is dat gebleken uit eerdere zaken?

“In rechtszaken over schending van staatsgeheimen kwam duidelijk naar voren dat een publicatieverbod niet gerechtvaardigd is wanneer het geheim al eerder is uitgelekt. Ik denk aan het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak Bluf! tegen Nederland. De oplage van het krakersblad Bluf! was in beslag genomen omdat er staatsgeheimen in stonden. Het Europees Hof vond dat echter niet zinvol, omdat een deel van de oplage al in omloop was gebracht. Het doel van bescherming van geheimen kon dus niet meer bereikt worden. In dat geval was er dus geen reden meer om de uitingsvrijheid te beperken.”

En hetzelfde geldt als het gaat om privacy?

“Bij de privacy van een particulier persoon ligt het genuanceerder. Iedere volgende publicatie kan door de betrokkene als pijnlijk worden ervaren, waardoor een verbod in elk geval die herhaalde pijn voorkomt. Het belang om geheimen te bewaren kan echter geen rol spelen, want er is geen geheim meer. In een zaak tegen Frankrijk die ging over foto’s van Johnny Halliday heeft het Europees Hof vorig jaar geoordeeld dat bij een herhaalde publicatie van foto’s de privacy nog wel relevant is, maar in een afgezwakte vorm.”

En hoe zit het dan met de herhaalde uitzending van die verboden beelden van Peter R. de Vries door Nova en NOS Journaal?

“In Nederland is de rechtszaak tegen Peter R. de Vries ongetwijfeld onderwerp van een maatschappelijk debat. Dat geeft altijd extra gewicht aan het belang van de uitingsvrijheid. Dat de media hun bijdrage aan het maatschappelijk debat willen illustreren met een enkel beeld is op zichzelf te rechtvaardigen. Voor een goede illustratie is het niet nodig alles in geuren en kleuren te herhalen. Maar zeker als het gezicht van Koos H. onherkenbaar is gemaakt, lijkt mij dat de media de vrijheid moeten hebben hun verhaal met een paar beelden te illustreren.”