Waarom de Netwerkuitzending over Rutte slechte journalistiek is

“Dit is zeer tendentieuze televisie!” brieste VVD-lijsttrekker Mark Rutte in de Netwerkuitzending van gisteravond. Het programma had net laten zien welke gevolgen de VVD-plannen zouden hebben voor drie specifieke gezinnen. Het gevolg: beelden van een huilende bijstandsmoeder en een vader die zich afvroeg of meneer Rutte wel een hart heeft. En even later diezelfde meneer Rutte die in de studio sputtert dat de cijfers van geen kant kloppen. Het positieve is dat alle ogen nu gericht zijn op de belangrijke vraag welke gevolgen de plannen van politieke partijen hebben voor verschillende inkomensgroepen. Desondanks was de Netwerkuitzending een schoolvoorbeeld van slechte journalistiek.

Get Microsoft Silverlight

Één bron is geen bron

Dat Netwerk laat uitrekenen wat de gevolgen zijn van de VVD-plannen voor specifieke gezinnen is op zich prijzenswaardig. Zo worden de abstracte partijplannen een stuk concreter. Maar dan moet je dat wel goed laten doen. Nu heeft Netwerk berekeningen laten maken door één deskundige.

Een belangrijk journalistiek adagium is: één bron is geen bron. Dat geldt ook in dit geval. Want wie zegt dat deze deskundige alles goed heeft uitgerekend? Netwerk is al te makkelijk uitgegaan van de onfeilbaarheid van deze ene deskundige. Wat mij betreft is het een journalistieke doodzonde om dit soort rekenwerk niet te laten checken door enkele andere experts.

GeenStijl plaatst bovendien heel terecht vraagtekens bij de deskundigheid van de rekenaar die Netwerk heeft ingeschakeld. Volgens zijn cv is Alex Klein geen econoom – zoals Netwerk hem noemt – maar een marketingexpert. Is dat dan de aangewezen persoon om partijpolitieke plannen door te rekenen naar de portemonnee van burgers? Hoe dan ook was het de journalistieke plicht van Netwerk om zijn berekeningen te checken bij andere deskundigen.

Tendentieus

In de tweede helft van de uitzending volgt onder het credo van ‘de politieke afvalzak’ een compilatie van misstappen uit de politieke carrière van Rutte. Opgeteld bij het eerste deel, laadt Netwerk daarmee de verdenking op zich uit te zijn op de scalp van de VVD-leider.

De uitzending werd aangekondigd als een analyse van het potentiële leiderschap van de kandidaat-premier. Maar een goede analyse vergt het afwegen van pluspunten en minpunten. Van enige evenwichtigheid was echter geen enkele sprake. Weliswaar mocht Rutte reageren op het vuil dat over hem werd uitgestort, maar dit soort wederhoor leidt natuurlijk niet automatisch tot goede en eerlijke journalistiek.

Inmiddels heeft de VVD bekend gemaakt wellicht naar de Raad voor de Journalistiek te stappen. Hopelijk doet de partij dat echt; ik ben erg benieuwd wat de Raad hierover te zeggen heeft.

8 Comments

Add yours →

  1. Als je het over tendentieus hebt: volgens Elsevier (http://bit.ly/dxwvDv) blijken enkele geïnterviewde criticasters van Rutte lid te zijn van een andere politieke partij zonder dat Netwerk dat erbij zegt. Zo is die ondernemer een CDA-lid, terwijl die student voor GroenLinks in de gemeenteraad zit…

  2. Alexander Pleijter

    28 mei 2010 — 14:49

    @Eric, dank voor je aanvulling. Dit is de link naar het stuk op Elsevier: http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Politiek/266816/Netwerkuitzending-verzwijgt-achtergrond-bronnen.htm

  3. Ik zeg: Het had beter gekund.

  4. Hoewel de regel ‘1 bron is geen bron’ meestal op gaat. Gaat het hier om een simpele rekensom, dit is onderhevig aan de harde waarheid van de wiskunde. Wat betreft de uitkomst van de wiskundige formule maakt het niet uit wie of wat Klein is. Ook al was Klein de geheime minnaar van Femke dan nog zou dit de uitkomst niet minder waar maken.

    Het enige wat van belang zou moeten zijn is dat de ingrediënten van de wiskundige formule niet correct zouden zijn. Maar als ik zo de sites van de VVD en NETWERK kom ik tot de conclusie dat de VVD alle tijd heeft gehad om de fout in de formule aan te tonen maar dit tot nu toe nog niet heeft gedaan.

    Nu lees ik dit artikel dat een beetje er om heen blaat. Wanneer je pretendeert journalistiek te bedrijven verzaak dan niet je plicht om zelf de kern bloot te leggen door simpelweg de rekensom te verklaren in plaats van waardeloze bronnen als Geenstijl aan te halen.

  5. @Leon: Bij dit soort rekensommen is het niet slechts een kwestie van het toepassen van wiskundige formules. Het gaat ook om interpretaties van plannen en voorstellen. Een wiskundig model is gebaseerd op aannames, en over die aannames kan je van mening verschillen. Inmiddels staan de berekeningen van de VVD online, en die hebben een andere uitkomst: http://www.vvd.nl/actueel/977/berekening-vvd-naar-aanleiding-van-uitzending-netwerk

  6. Dat het een vooringenomen uitzending is, lijkt me duidelijk. De ophef snap ik niet helemaal. Progressieve journalisten wijzen altijd op hoe geweldig websites als GeenStijl zijn, omdat ze zo lekker brutaal zijn. Wederhoor is daar een onbekend begrip. In de Netwerk-uitzending krijgt Rutte de mogelijkheid om te reageren, maar wordt hij wel gemeen in het nauw gedreven.

    Dit is toch een aflevering in een serie ‘Wie wordt de MP’? Komen er ook nog uitzendingen over JPB en Cohen?

  7. @Leon: Om te laten zien dat het maken van dit soort rekensommen door verschillende deskundigen niet leidt tot dezelfde uitkomsten: hoogleraar economie Jacobs heeft zich ook over de cijfers gebogen en komt tot andere conclusies dan Alex Klein. Zie http://basjacobs.wordpress.com/2010/05/29/snoeihard-beleid-vvd-raakt-de-lage-en-middeninkomens-het-hardst/

  8. @Jerry: Bij mijn weten komen Job Cohen en Jan Peter Balkenende deze week aan de beurt in een uitzending van Netwerk. Ben benieuwd wat de insteek zal zijn.

Geef een reactie