Tag: cijfers

Geboortegolf is onzingolf

Zelfs het gerenomeerde NOS Journaal bracht gister het nieuws van een geboortegolf in de Bommelerwaard die zou zijn veroorzaakt door een stroomstoring negen maanden eerder. Gelukkig hebben we ook nog de studenten van de School voor de Journalistiek in Tilburg die het werk doen dat journalisten verzuimen.

Bekijk hier het item van het NOS Journaal:

Ons ‘nationale nieuwsinstituut’ meldt in de uizending dat “er een verband blijkt te bestaan tussen een Apache-helikopter en de ooievaar.” Sacha de Boer vertelt dat er “negen maanden later opeens heel veel meer kinderen werden geboren. In de gemeente Maasdriel kwamen afgelopen maand 26 baby’s ter wereld en dat is een stijging van 44%.” Een stijging van 44%? Ten opzichte van? De maand ervoor? Het langjarig gemiddelde? September vorig jaar? Kortom, 44% non-informatie.

De studenten van de School voor de Journalistiek Tilburg doen het een stuk beter. In hun project ‘factchecken‘ hebben zij enkele relevante cijfers verzameld die in de media ontbraken. Student Bart Gotink doet verslag op het FHJ Factcheck-blog.

Het belangrijkste is dat hij vraagtekens zet bij de geboortegolf. Zo vraagt hij zich af of 26 borelingen in de gemeente Maasriel in een willekeurige maand bijzonder is. Dat blijkt niet zo te zijn, want in 2007 waren er drie maanden met 26 of meer geboortes: maart (26), juli (27) en oktober (28).

Verder heeft hij gekeken hoe het zit met de andere gemeentes waar ook sprake was van een stroomstoring. Wat blijkt?

  • In de gemeente Zaltbommel daalde het aantal geboorten van 35 in 2007 naar 24 in 2008.
  • In Lingewaal steeg het aantal geboorten van 16 naar 17.
  • In Neerijnen daalde het geboorten van 5 naar 3.
  • Het aantal geboren kinderen in het gebied van de storing komt daardoor uit op een kleine daling, van 70 in september 2008 tot 74 in september 2007.

Maar ach, dat zijn maar cijfers. En die moeten we eigenlijk helemaal niet zo serieus nemen. Dat is althans de mening van BNR Nieuwsradio-verslaggever Harmen van der Veen die het ‘nieuws’ de wereld in bracht. Tegenover factchecker Gotink verklaart hij: “Bij het soort reportages dat ik maak gaat het ook om de beleving. En de impact in het dorp was behoorlijk. Overal stonden borden in de tuin met de babynamen, blijkbaar een traditie in Gelderland. De kraamverzorgers vertelden dat ze het erg druk hadden. Dat zijn ook factoren die bepalen of het een verhaal waard is.” Oftewel: ook al is het geen geboortegolf, als we maar doen alsof, dan is het ook nieuws.

Zaten dan alle journalisten te slapen? Nee, niet allemaal. Het Brabants Dagblad berichtte dinsdag weliswaar nog – met enig voorbehoud – over een ‘geboortegolfje’, maar kwam vanochtend met het bericht ‘moe van onzin Apachekindjes‘.

Applaus dus voor het Brabants Dagblad? Niet helemaal. De krant is namelijk zo flauw geweest om het misleidende bericht van dindsdag van de site te gooien. Wie de oude link aanklikt komt op een pagina met de tekst: “Er is iets fout gegaan… De door u opgevraagde pagina of het door u gezochte artikel bestaat niet (meer). In de loop der tijd kunnen pagina’s, artikelen en afbeeldingen verplaatst of verwijderd zijn.” Erg onsportief om niet even te melden dat de redactie het aanvankelijk niet helemaal bij het rechte eind had.

Toevoeging 30 oktober, 9.22 uur:
Screenshot van het bericht van het Brabants Dagblad van dinsdag 28 oktober waarin melding wordt gemaakt van een “geboortegolfje van Apachekindjes”.

Geboortegolf? Waar zijn de cijfers?


Je kon de klok erop gelijk zetten. In december vorig jaar was er een stroomstoring van twee dagen in de Bommelerwaard en negen maanden later is er sprake van een heuse geboortegolf. Het is een bekend verhaal: zonder elektriciteit geen televisie en geen verwarming, dus dan maar aan de seks. Nieuws kan o zo voorspelbaar zijn. Maar, voorspelbaar of niet, belangrijker is de vraag: klopt het?

BNR Nieuwsradio kwam vanochtend al vroeg met het nieuws dat negen maanden na de grote stroomstoring in de Bommelerwaard er in de gemeente Maasdriel sprake is van “een ware geboortegolf”. Uit eigen onderzoek van de radiozender was gebleken “dat er 44% meer baby’s zijn geboren in vergelijking met vorig jaar.” Wat dat onderzoek inhoudt meldt de nieuwszender niet en verdere cijfers worden ook niet gegeven.

Wel heeft een verslaggever gesproken met prille moeders om duidelijkheid te scheppen over de geboortegolf. Dat levert een om-de-hete-brij-draaiend gesprekje op waarin journalist Harmen van der Veen niet durft om de alles verhelderende vraag te stellen.

Prille moeder: “Veel mensen zeggen tegen ons: ‘dat is wel toevallig, zoveel maanden geleden. Maar ik durf niet precies te zeggen of nou echt tijdens de stroomstoring…”
Verslaggever: “Zou het kunnen?” En mompelt iets over een indiscrete vraag.
Prille moeder: “Wat ga je anders doen? Je gaat toch wel eerder naar bed.”

Allemaal leuk en aardig dat anderen zeggen dat het toevallig is en dat ze vroeger naar bed is gegaan, maar waarom vraagt die verslaggever niet gewoon of de prille moeder überhaupt seks heeft gehad tijdens de stroomstoring? Dat zou iets van ‘bewijs’ opleveren dat haar baby het gevolg is van die stroomstoring.

Maar beter nog zouden goede cijfers zijn. Waarom publiceert BNR Nieuwsradio niet gewoon het onderzoek dat ze zeggen te hebben gedaan? En waarom doen ook andere media dat niet? De sites van NOS Journaal, Trouw, Nu.nl, RTL Nieuws, DAG en De Pers maken stuk voor stuk melding van een geboortegolf, maar geen van deze media levert de cijfers waarop die conclusie is gebaseerd. Je moet dus maar geloven dat ze de cijfers kritisch bekeken hebben voordat ze het nieuws de wereld in brachten. Als nieuwsconsument kan dat niet zomaar controleren als de cijfers niet geleverd worden. Dat is een typisch staaltje oude journalistiek. Waarom niet gewoon zo’n onderzoekje op de site publiceren?

Nu wordt er wat ondoorzichtig getoverd met cijfers. Afgelopen september 44% meer baby’s in de Bommelerwaard in vergelijking met vorig jaar. So what? Vorig jaar 18 baby’s en dit jaar 24 baby’s in dezelfde maand. So what? Komen zulke verschillen nooit voor zonder stroomstoring? Zijn alle andere maanden in vergelijking met vorig jaar stabiel? Of vind je daar ook wel eens een verschil van zes baby’s?

Opmerkelijk genoeg is de regionale krant van de Bommelerwaard – het Brabants Dagblad [inmiddels werkt de link niet meer omdat de krant het bericht van de site heeft verwijderd] – nog het voorzichtigst. Daar zijn de baby’s weliswaar gedoopt tot ‘Apachekindjes’ (naar de helikopter die de stroomstoring veroorzaakte door in een elektriciteitsmast te vliegen), maar gaat het slechts om een ‘geboortegolfje’. En verder houdt het bericht enkele slagen om de arm met formuleringen als ‘waarschijnlijk’ en ‘lijkt’. Maar ook het Brabants Dagblad heeft het bewuste onderzoek helaas niet op de site gepubliceerd. Helaas ook bij deze krant dus weinig transparantie.