Tag: de Volkskrant

Volkskrant: Drie ton coke in een kleedje


Vanmiddag ontving ik een opmerkelijk nieuwtje van Pytrik Schafraad, een collega van me van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij wees me op een bericht op de site van de Volkskrant waarin melding werd gemaakt van de arrestatie van een Nederlands stel op de luchthaven van Brussel. Het ging om een stelletje krachtpatsers want ze hadden samen liefst drie ton cocaïne onder de arm. Het bericht meldde voor het gemak ook nog het precieze gewicht: 3255 kilo. Dat ze opgepakt zijn is geen wonder, want het valt waarschijnlijk behoorlijk op als je per persoon een pakket van meer dan 1500 kilo door de vertrekhal aan het slepen bent.

Helaas heb ik geen screenshot van het bericht, maar ik beschik wel over de letterlijke tekst van het stukje:

Nederlands stel gepakt in België met 3 ton cocaïne

ANP, Belga
gepubliceerd op 23 september 2008 14:47, bijgewerkt op 14:51

BRUSSEL – Een Nederlands stel is op de luchthaven van Brussel opgepakt met 3255 kilo cocaïne. De drugs zaten verstopt in tafelkleedjes, meldde justitie in Brussel dinsdag.

Het stel van 22 en 18 jaar oud liep vrijdag tegen de lamp toen ze aankwamen met een vlucht uit El Salvador. In hun bagage zaten drie tafelkleedjes in plastic verpakking. In elk kleedje vond de politie een pak drugs.

De twee zijn aangehouden en worden binnenkort voorgeleid voor de Belgische rechter. Die veroordeelt drugssmokkelaars in de regel tot gevangenisstraffen van drie tot vier jaar.

Op de site van de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws bleek echter dat het nieuws minder spectaculair was: het ging om ‘slechts’ drie kilo. Ook op andere nieuwssites, zoals Nu.nl, De Telegraaf en Trouw werd melding gemaakt van drie kilo.

Na een mail van mijn collega Schafraad aan de redactie van de Volkskrant, verdween het bericht van de site. Om even later weer op te duiken. De drie ton was veranderd in drie kilo en de 3255 kilo was veranderd in drie ton. Bovendien werd vermeld dat het bericht was bijgewerkt op 23 september 2008 om 15.39. Maar wat er is bijgewerkt wordt niet vermeld. Dat is opmerkelijk, want een week geleden liet de ombudsman van de Volkskrant, Thom Meens op mijn blog weten: “Voortaan geeft de internetredactie aan als een tekst is gewijzigd, en wat is gewijzigd. Althans dat is me verzekerd door de hoofdredactie.” Blijbaar is die nieuwe richtlijn van de hoofdredactie nog niet tot alle geledingen van de internetredactie doorgedrongen.

Blijft de vraag nog over hoe het bericht zo op de Volkskrantsite is terecht gekomen. Pytrik Schafraad kreeg van de redactie geen reactie op zijn attente mail.

Aanvulling op 23 september 2008, 17.06 uur:

Bas Timmers van de Volkskrant Newsroom laat via mail het volgende weten:
Het bericht kwam van het ANP en is door ons zo overgenomen. Er had wellicht al een belletje moeten gaan rinkelen bij de vermelding dat 3 ton coke in een tafelkleed verstopt was. Later kwam het ANP met een correctie, die we helaas over het hoofd hebben gezien. Door mails van lezers zagen we dat artikel alsnog, waarna we het artikel aanpasten.
Op mijn vraag hoe het dan zit met het aangescherpte online rectificatiebeleid reageert hij met de woorden: “die vraag speel ik met liefde door naar de hoofdredactie!”

Aanvulling op 23 september 2008, 17.18 uur:
Inmiddels heeft de internetredactie een bedankmail gestuurd naar alle lezers die hadden gereageerd op het foutieve bericht.

Vloeibare Volkskrantjournalistiek

“Het is toch niet te geloven?” Dat dacht ik toen ik het bericht van de Volkskrant zojuist weer las nadat ik op het linkje had geklikt in mijn bericht van gister. Ik weet toch echt zeker dat gister in dat Volkskrantstukje werd beweerd dat de Amerikaanse verkiezingsuitzending van de NOS zeker drie ton zou gaan kosten. En NOS-hoofdredacteur Hans Laroes zou daarop gezegd hebben dat die schatting hem nog aan de lage kant leek. Maar dat staat er nu niet meer…

Nu meldt het bericht een bedrag van 245 duizend euro en het citaat van de hoofdredacteur is verdwenen. Het tekstje in kleine lettertjes onder de kop verklaart wellicht iets. Daar staat dat het bericht is gepubliceerd is op 8 september 2008 om 6.44 uur. ’s Avonds om 22.21 uur is het bijgewerkt. Met andere woorden, de foutieve informatie van anonieme bronnen is vervangen door gegevens die bekend zijn gemaakt tijdens de persconferentie van Hans Laroes. Om de onjuiste primeur onder het kleed te moffelen heeft de redactie het bericht aangepast. Dat is het mooie van internet, het staat niet met inkt gedrukt, dus met een druk op de knop kan je een tekst wijzigen. Ideaal voor het bedrijven van vloeibare Volkskrantjournalistiek.

Enigszins verhelderend is het weblog van NOS-hoofdredacteur Laroes. Niet zozeer zijn rechtvaardiging van het immense bedrag dat hij wil spenderen aan de Amerikaanse verkiezingsnacht, maar zijn reactie op een opmerking van een lezer. Daar zegt hij dat de Volkskrant hem foutief heeft geciteerd en dat hij om rectificatie heeft gevraagd. De Volkskrant is blijkbaar niet zo openhartig om te rectificeren, maar plaatst gewoon een nieuw bericht en verwijdert de foutieve informatie. Ongekend hoe makkelijk de geschiedenis tegenwoordig te manipeleren is.

Het is best netjes dat de redactie vermeldt dat het bericht is gewijzigd. Maar wat er gewijzigd is wordt niet verteld. Ook kan je de wijzigingen niet traceren. Eigenlijk is dat behoorlijk amateuristisch, want dat gebeurt wel bij een amateursite als Wikipedia. Daar kan je precies zien hoe teksten zijn veranderd. Dat geldt trouwens ook voor En.nl, een proefproject van de Volkskrant waar klaarblijkelijk wel wat van geleerd kan worden.

Ook opmerklijk is dat er ook nog weer een ander bericht is gepubliceerd over de persconferentie van Laroes. Met nog weer wat nieuwe informatie. Maar waarom is dat niet gewoon weer aan dat oude bericht geplakt om het verhaal compleet te maken?

Het merkwaardige is dus dat ik nu een stuk op mijn blog heb staan waarin ik iets schrijf over een Volkskrantbericht, maar als je de link aanklikt en het bericht doorneemt, lees je hele andere dingen dan ik heb gemeld. Hoe moet dat nu? Gaan de mensen nu denken dat ik dingen uit mijn duim zuig?Dat ik een leugenaar ben? Zal ik mijn bericht snel aanpassen aan de werkelijkheid van de Volkskrant? Of helemaal verwijderen? Of de link weghalen? Ik weet het niet. Bedankt Volkskrant!

[Update 11 september: Gelukkig heeft Bert Brussen het originele Volkskrantbericht online gezet]

‘Er bij willen zijn’ kost een bom duiten


Vorige week schreef Jeff Jarvis (hoogleraar Journalistiek aan de City University in New York) een vlijmscherp protest tegen de overweldigende aanwezigheid van journalisten op de partijconventies van de Amerikaanse presidentkandidaten Obama en McCain. Liefst 15.000 reporters waren ter plekke om verslag te doen. In deze tijden van bezuinigingen bij redacties een schaamteloze verkwisting van geld en middelen, betoogt de professor.

Hij stelt dat het zinloos is dat zoveel journalisten verslag doen van één en dezelfde bijeenkomst. Het voegt niets toe, het is meer van hetzelfde. De enige reden dat journalisten er met de neus bovenop willen staan is hun ego: “They feel important for being there and their publications feel important for sending them.” In feite zijn ze in journalistiek opzicht nutteloos, ze werken slechts mee aan de strak geregiseerde campagnemachines van beide partijen. Het zou volgens Jarvis nuttiger zijn als redacties hun geld en mankracht zouden inzetten om zich te verdiepen in kwesties die burgers bezighouden en zaken grondig uit te zoeken.

Een zelfde verkwisting lijkt aanstaande bij het NOS Journaal. De Volkskrant meldt vandaag dat er nachtelijke uitzending op stapel staat die zeker drie ton gaat kosten. Het plan zou inhouden dat de NOS en ploeg van dertig mensen plus een lading apparatuur overvliegt naar Washington om de Amerikaanse verkiezingsnacht live te verslaan. Het bericht lijkt te onwaarschijnlijk voor woorden, want de redactie moet behoorlijk bezuinigen. En waarom zou je zo’n uitzending met zoveel mensen in Washington moeten maken terwijl tegenwoordig in een vloek en een zucht alle informatie, beelden en uitslagen de wereld over vliegen? Wellicht ook hier weer een kwestie van ego om erbij te zijn geweest?

Misschien is het allemaal ook wel niet waar. Het Volkskrant-bericht blinkt namelijk uit in vaagheden als ‘volgens insiders’ en ‘diverse prominenten zijn kwaad’. Wie dat zijn meldt de krant niet. En wat de reden voor die schimmigheid is wordt ook niet vermeld. Wel meldt het bericht dat de hoofdredacteur van het NOS Journaal, Hans Laroes, op een persconferentie tekst en uitleg zal geven. Wanneer die zal zijn wordt echter ook niet vermeld…

Koffieleuten in het nieuws


De berichtgeving over wetenschappelijk onderzoek schiet vaak te kort. Dat schrijft wetenschapsjournalist Hans van Maanen in een opiniestuk op de site van De Journalist. De nadruk in het nieuws ligt altijd op de uitkomsten van onderzoek. Hoe onderzoekers aan die uitkomsten komen en wat die waard zijn blijft meestal onderbelicht.

Een goed voorbeeld is de berichtgeving over een koffieonderzoek dat vandaag en gister in de media verscheen. Uit dat onderzoek zou blijken dat je van veel koffie drinken niet vroegtijdig dood gaat.

Het begint al met het vermelden van het instituut waar het onderzoek is uitgevoerd. Volgens de Volkskrant gaat het om ‘Amerikaanse onderzoekers van de Harvard Medical School in Boston’. Even verder in het bericht blijkt één van die ‘Amerikaanse’ onderzoekers een Nederlander te zijn, maar dat terzijde. Volgens het ANP-bericht dat onder meer op Nu.nl en Trouw.nl verscheen gaat het om een onderzoek van de Universiteit van Madrid in Spanje. Wie heeft gelijk? Allebei voor de helft. Het gaat om twee onderzoekers van de Universiteit van Madrid en drie onderzoekers van Harvard. Geen doodzonde, maar toch vreemd om slechts één van beide instituten te vermelden.

In het ANP-bericht wordt gemeld dat eerdere onderzoeken naar koffieconsumptie een wisselend beeld gaven. De ene keer bleek koffie goed, de andere keer slecht. Vervolgens staat er: “Naar nu blijkt is koffie dus minder ongezond dan tot nu toe werd gedacht.” Waarom dit onderzoek nu opeens een einde zou maken aan alle onduidelijkheid over de voor- of nadelen van koffie drinken wordt niet vermeld. Is dit onderzoek bijvoorbeeld beter uitgevoerd of opgezet dan alle eerdere onderzoeken? Het wordt niet verteld.

Wel wordt verteld dat de onderzoekers denken dat cafeïne zorgt voor ‘vermindering van het aantal hart- en vaatziektes onder koffiedrinkers.’ Merkwaardig genoeg staat in het onderzoeksartikel iets heel anders: “Our data also suggests that this association was due to components in coffee other than caffeine.” De onderzoekers hadden namelijk vastgesteld dat het drinken van cafeïnevrije koffie ook leidde tot een kleinere kans op sterfte. De Volkskrant meldt dit wel correct.

Het bericht van de Volkskrant vermeldt weer niet dat de onderzoekers concluderen dat bij vrouwen een hoge koffieconsumptie het overlijdensrisico afneemt terwijl dit bij mannen niet overtuigend is vastgesteld. Het ANP-bericht meldt dat wel, maar verzuimt vervolgens de essentiële vraag te stellen: wat is daar de oorzaak van?

Van Maanen heeft groot gelijk: dit soort berichten roept vooral vragen op en maakt je weinig wijzer. Dat Nu.nl cafeïne met dubbel f schrijft is dan slechts een futiel detail.

Hoofdredactie de Volkskrant onvindbaar


Ombudsman van de Volkskrant, Thom Meens, stelde in zijn wekelijkse rubriek in de zaterdagkrant de transparantie van zijn krant aan de kaak. Aanleiding waren enkele artikelen waarvan de schrijvers banden hadden met de personen over wie ze geschreven hadden. Zo schreef een sportverslaggever een stuk waarin zijn tafeltennissende vrouw figureerde. En columnist Arie Elshout hield een warm pleidooi voor de beveiliging van Hirsi Ali, die te gast was op zijn bruilof en met wie hij een vriendschappelijke band onderhoudt.

De Volkskrant had bij de betreffende stukken geen melding gemaakt van die onderlinge relaties. En dat had wel gemoeten volgens de ombudsman: “De lezer heeft er recht op te weten of de verslaggever, columnist of forumschrijver een relatie of band heeft met degene die hij opvoert.”

De ombudsman meent zelfs dat de Volkskrant hierin een bijzondere plicht heeft: “Een redactie die de mond vol heeft van transparantie, die iedereen de maat neemt en pleit voor volledige openheid van zaken, moet zelf de eerste zijn die die transparantie toepast.”

Maar dat is niet iedereen op de redactie van de Volkskrant met hem eens. Zo verdedigt columnist Elshout zich tegenover de ombudsman met het argument dat hij zijn banden met Hirsi Ali onmogelijk in zijn stuk had kunnen verwerken, want “dat was een fremdkörper geworden.” Een leuk stukje telt in de optiek van deze columnist blijkbaar zwaarder dan openheid naar de lezers.

Trouwens, Arie Elshout columnist? Ik meen me te herinneren dat deze man niet de eerste de beste willekeurige columnist is, maar als adjunct-hoofdredacteur is verbonden aan de Volkskrant. Dat moet gemakkelijk te achterhalen zijn op de site van de Volkskrant, lijkt me.

Via het kopje ‘service’ kom ik aan bij het ‘colofon’. Maar dit blijkt een ‘servicecolofon’ met alleen wat algemene e-mailadressen en telefoonnummers. Geen informatie over welke redacteuren deel uitmaken van welke redactie.

Dan maar eens zoeken onder het kopje ‘ons bedrijf’. Hier vind je informatie over onder meer het karakter en de geschiedenis van de Volkskrant, maar wederom geen namen van redacteuren.
Gelukkig heeft de Volkskrantsite ook een zoekfunctie. Maar de zoektermen ‘arie elshout’ en ‘hoofdredactie’ leveren geen antwoord op over de vraag of Arie Elshout deel uitmaakt van de hoofdredactie. Ook de zoektermen ‘pieter broertjes’ (de huidige hoofdredacteur van de Volkskrant) en ‘hoofdredactie’ brengen me niet bij informatie over de huidige leden van de hoofdredactie.

Kortom, het lukt me niet om op de Volkskrantsite erachter te komen of Arie Elshout deel uitmaakt van de hoofdredactie. Ik kan niet eens vinden welke journalisten op de verschillende redacties werkzaam zijn. Ik zou er zomaar uit af kunnen leiden dat transparantie nog in de kinderschoenen staat bij de Volkskrant. Of heb ik gewoon slecht gezocht?