Tag: fotojournalistiek

Ook bij ANP wordt fotojournalistiek een zaak van freelancers

Helaas geen feestelijk jaar voor het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) dat dit jaar 75 jaar bestaat. Vorige week werd bekend dat het ANP moet bezuinigen en gaat snijden in een aantal activiteiten. Zo verdwijnen op de fotoredactie liefst tien van de 21 banen. Op Villamedia zei algemeen directeur Luc van Gompel: “Foto is een freelance-sector geworden. Bij kranten zijn al jaren geen vaste mensen meer in dienst. Het ANP moet nu aansluiten.” De vraag is natuurlijk wat dat voor gevolgen zal hebben. Hoeveel fotografen blijven nog over? En welke gevolgen heeft dat voor het foto-aanbod van het ANP? ANP-hoofdredacteur Erik Gruijthuijsen legt uit: “Ons foto-aanbod blijft kwanitatief en kwalitatief op het huidige hoge peil.” Read more →

Knutselfoto op NU.nl

Regelmatig is NU.nl razendsnel met foto’s van nieuwsgebeurtenissen. Vaak is dat dankzij al die mensen die foto’s maken van ongelukken, branden en ander ongemak, en vervolgens uploaden naar NUfoto. Vandaag ging het flink mis: een nepfoto verscheen bij een bericht op Nu.nl over de brand in het Philipsstadion in Eindhoven. Read more →

Presentatie onderzoek fotojournalistiek

Gister hebben Frits Gierstberg (hoogleraar fotografie aan de Erasmus Universiteit) en ik de resultaten gepresenteerd van het onderzoek ‘Fotojournalisitek in perspectief’. ’s Avonds was er een debat over de resultaten in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF). Hieronder de dia’s van de presentatie in een filmpje (met dank aan Gerard Til).

Read more →

‘Verbied Photoshop in de journalistiek’

Een achtergrondje zwart kleuren, storende voorwerpen of ongewenste personen verwijderen, de wolkenlucht wat dreigender maken. Het is tegenwoordig in een oogwenk gedaan met de wondere technieken van fotobewerkingsprogramma’s, waarvan Photoshop ongetwijfeld de bekendste is. Maar mogen fotojournalisten, die geacht worden de werkelijkheid weer te geven, daar wel gebruik van maken? Dat was gisteravond de grote vraag tijdens het Nieuwspoort Fotojournalistendebat.

Read more →

‘Persfotografen sterven uit’


“Het vak van persfotograaf zit in een soort sterfhuisconstructie.” Met die ferme woorden zegt persfotograaf Jan Stappenbeld in een interview met vakblad De Journalist zijn vak vaarwel. Na 45 jaar fotograferen voor De Telegraaf is het voor hem genoeg geweest. Hij ziet de toekomst van zijn vak somber in.

Volgens Stappenbeld is de fotojournalistiek op sterven na dood. Zijn zorg is vooral dat binnen nieuwsorganisaties het specialisme van persfotograaf niet steeds minder serieus wordt genomen. “De Telegraaf heeft nog maar vier vaste fotografen in dienst, vroeger waren dat er tien. En kijk bijvoorbeeld naar de Stentor, waar iedere journalist verplicht wordt om een telefoon met een cameraatje op zak te hebben. Dat is natuurlijk absurd! Een foto is een document, iets van jezelf. Als iedereen zich maar persfotograaf mag noemen, en fotoredacties steeds verder worden ontleed, dan is ons vak heel sterk aan het verdwijnen.”

Het zijn dit soort ontwikkelingen die de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten ertoe heeft gezet om onderzoek te doen naar de rol en toekomst van de fotojournalistiek. In samenwerking met Frits Gierstberg, hoogleraar in de fotografie aan de Erasmus Universiteit, neem ik de uitvoering van dit onderzoek voor mijn rekening.

Het onderzoek omvat een bevraging van fotoredacties en hoofdredacties, interviews met fotojournalisten en een enquête. Deze enquête is bedoeld voor iedereen die binnen de journalistiek bezig is met fotografie. Hierbij daarom een oproep aan iedereen die journalistieke foto’s maakt: doe mee en vul de vragenlijst in! In april 2009 worden de uitkomsten gepresenteerd.

De toekomst van de fotojournalistiek


Momenteel spelen zich fascinerende ontwikkelingen af in de fotojournalistiek. Een van de opvallendste is dat foto’s die in de media verschijnen niet langer het specifieke domein zijn van de professionele fotojournalist. En de concurrentie komt overal vandaan.

Om te beginnen van de amateurfotografen die met hun pocketcamera of mobieltje tegenwoordig door kunnen dringen tot de wereldpers. Denk aan de foto van de vermoorde Theo van Gogh die door een voorbijganger werd gemaakt met een mobiele telefoon en prijkte op de voorpagina van De Telegraaf. Of de foto van vluchtende metroreizigers tijdens de terroristische aanslagen in Londen, eveneens gemaakt met een mobieltje.

Concurrentie komt ook van de van oudsher schrijvende journalisten die worden uitgerust met een pocketcamera of mobiele telefoon met een cameraatje om zelf foto’s bij hun berichten te schieten. In rap tempo rukt de Nokia-fotografie op bij regionale dagbladen. “Ik denk dat eenderde van de foto’s uit de regionale katernen van onze krant gemaakt is met een Nokia N95”, stelt Berend van de Sanden, de chef van de Apeldoornse editie van de Stentor op De Nieuwe Reporter.

Daarnaast zorgen bedrijven en organisaties regelmatig voor foto’s die ze gratis ter publicatie naar de media sturen, zodat redacties geen fotojournalist op pad hoeven sturen. “Door krimpende budgetten krijgen de fotojournalisten in Nederland minder opdrachten van de traditionele media. Daardoor gaan steeds meer instellingen zelf foto’s voor de pers laten maken”, signaleerde Hans Kouwenhoven, voorzitter van het bestuur van de Zilveren Camera, afgelopen februari tijdens een debat over fotojournalistiek.

Langzaam maar zeker lijkt de inbreng van fotojournalisten bij dagbladen te verminderen. In 2006 kondigde Wegener aan de fotografen in vaste dienst te ontslaan en vervolgens de kans te geven om als freelancer foto’s te leveren. Afgelopen januari beëindigde het Algemeen Dagblad de contracten met een groot aantal freelance fotografen die een tijdje daarvoor hun vaste aanstelling al waren kwijt geraakt.

Tegelijkertijd ondervinden fotojournalisten regelmatig belemmeringen bij het uitoefenen van hun vak. Afgelopen juni kregen fotografen op popfestival Rockin’ Park van zangeres Anouk te horen dat ze alleen toestemming wilde geven om te fotograferen als haar platenlabel de foto’s voor publicatie mocht goedkeuren. In februari stuurde Neil Young de aanwezige fotografen de zaal uit omdat hij ten onrechte dacht dat ze door zijn muziek heen praatten.

Langzamerhand worden de contouren van een nieuwe dynamiek in de fotojournalistiek zichtbaar. Met participerende burgers, multimediajournalisten en beroepsfotografen die op hun eigen manier hun weg zoeken. Om meer zicht te krijgen op de huidige ontwikkelingen in de fotojournalisitek heeft de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten het initiatief genomen voor een onderzoek. In samenwerking met Frits Gierstberg, hoogleraar in de fotografie aan de Erasmus Universiteit, neem ik de uitvoering van dit onderzoek voor mijn rekening.

Het onderzoek omvat een bevraging van fotoredacties en hoofdredacties, interviews met fotojournalisten en een enquête. Deze enquête is bedoeld voor iedereen die binnen de journalistiek bezig is met fotografie. Hierbij daarom een oproep aan iedereen die journalistieke foto’s maakt: doe mee en vul de vragenlijst in!

"Amateurs hebben geen beroepsethiek"


Het debat komt tot een vlammende einde als voormalig NVJ-voorzitter Max de Bok een felle tirade houdt tegen zogenaamde amateurjournalisten: “Journalistiek is een vak, beoefend door professionals. Weg met al die amateurs! We moeten ons vak in ere houden!”

Het debat gisteren in Nieuwspoort was georganiseerd door het bestuur van de Zilveren Camera na alle commotie die was ontstaan na de nominatie van een fotoserie van een defensiefotograaf. De vraag van deze avond was wat onafhankelijke fotojournalistiek is en wie mag deelnemen aan de Zilveren Camera.

Even voor de uitbarsting van De Bok had freelance fotograaf Marrigje de Maar geopperd dat de wedstrijd opengesteld zou moeten worden voor alle foto’s, ongeacht de maker. Of dat nou een amateur of professional is, een defensiefotograaf of fotojournalist. “Het gaat om de foto, niet om de broodwinning van de maker.”

Freelance fotograaf Robert Knoth viel haar bij: “Het gaat om het beeld, Wat mij betreft hadden de foto’s van de martelingen in Abu Ghraib de World Press Photo moeten winnen. Dat waren zulke sterke beelden, zo bepalend.”

Maar het idee roept flinke weerstand op. Peter de Jong, fotojournalist van Associated Press meent dat de Zilveren Camera zich dan in een slangenkuil begeeft. “Amateurs hebben geen beroepsethiek, je weet nooit hoe ver ze zullen gaan om een foto te maken. Daar moet je je vingers niet aan branden.”

Het is een opmerkelijk standpunt. Want als fotojournalisten een beroepsethiek hebben, wat houdt die ethiek dan in? Ik wil de winnende foto van 2000 in herinnering roepen: een lichaam in een plas bloed in een Enschedese straat tijdens de vuurwerkramp. Of de foto van 2002 die Robin Utrecht maakte van het lijk van Pim Fortuyn nadat hij over een schutting was geklommen en ME’ers had ontweken om de crime scene te bereiken. Bewijst dat niet dat ook professionals ver gaan om dat ene legendarische beeld vast te kunnen leggen?

Het argument van beroepsethiek is bovendien vreemd omdat journalisten zich vaak met hand en tand verzetten tegen codes waarin hun beroepsethiek wordt vastgelegd. Het is natuurlijk raar om je te beroepen op een beroepsethiek als je die niet openlijk kenbaar maakt en onderschrijft.

En hoe gaat het aflopen met de Zilveren Camera? Er zal waarschijnlijk hoegenaamd niets veranderen. Hans Kouwenhoven, voorzitter van de Stichting Zilveren Camera, concludeerde aan het einde van de avond dat er zeker geen amateurs zullen mogen meedingen: “De wedstrijd staat open voor beroepsfotografen en dat blijft zo.” Zo was er een interessant debat, maar blijft uiteindelijk alles bij het oude.

Debat over onafhankelijkheid in de fotojournalistiek
Georganiseerd door de Zilveren Camera
Dinsdag 12 februari
Nieuwspoort, Den Haag
Deelnemers: Max van Weezel (debatvoorzitter), Peter de Jong (Associated Press), Robert Knoth (freelance), Ronald Vles (jurist), Marrigje de Maar (freelance) en George Marlet (verslaggever Trouw)

Laat de beste nieuwsfoto winnen

De Zilveren Camera zorgde dit jaar voor flinke commotie. Niet omdat de winnaar omstreden was of omdat de foto’s slecht waren. Het probleem was een fotograaf in dienst van het ministerie van defensie die zo brutaal was geweest zijn werk in te sturen. En nota bene ook nog genomineerd werd voor een prijs. De journalistieke wereld sprak er schande van: propaganda hoort geen persprijs op te leveren.

Defensiefotograaf Sjoerd Hilckmann had prachtige foto’s geschoten van de Nederlandse militaire missie in Uruzgan. Onder meer Trouw plaatste de foto’s, overigens met de vermelding dat het foto’s waren van een fotograaf van het ministerie van defensie. Desalniettemin was de redactie blijkbaar van mening dat de foto’s een goed beeld gaven van de militaire activiteiten van het Nederlandse leger aldaar.

Er kraaide geen haan naar toen de foto’s in de krant verschenen. Dat werd anders toen diezelfde foto’s genomineerd werden voor de Zilveren Camera. Dit is een prijs die op initiatief van de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF) jaarlijks wordt uitgereikt aan de fotograaf die de beste persfoto van het jaar heeft gemaakt. Diverse critici (o.a. Arnold Karskens en Jan Banning) trokken aan de bel: de foto’s van Sjoerd Hilckmann waren geen journalistiek, maar propaganda, en daarom mocht hij niet deelnemen aan de persfotoprijs.

Het bestuur van de NVF liet in een reactie weten dat “de nominatie indruist tegen de geest van de wedstrijd en het aanzien van de wedstrijd ernstige schade toebrengt.” Wat die ‘geest van de wedstrijd’ behelst, wordt even verderop in de verklaring duidelijk: “De wedstrijd is het belangrijkste platform om het werk van Nederlandse fotojournalisten te laten zien.” Kortom, de Zilveren Camera is helemaal geen verkiezing van de beste nieuwsfoto van het jaar.

In de optiek van het NVF-bestuur komen alleen beroepsjournalisten in aanmerking voor deelname. De reden is evident: de NVF is de belangenbehartiger van beroepsfotojournalisten, en niet van de fotojournalistiek. Het bestuur heeft daarom een aanscherping van de reglementen aangekondigd. Bedoeld om ervoor te zorgen dat voortaan alleen nog onafhankelijke fotojournalisten die met journalistiek fotowerk hun brood verdienen mogen meedingen naar de Zilveren Camera die. Hoe die regels eruit gaan zien is nog onbekend. En of die aanpassing gewenst is valt nog te bezien.

In 2002 won Robin Utrecht de Zilveren Camera met een foto van de doodgeschoten Pim Fortuyn op het Hilversumse Mediapark. En terecht, het was puik werk van de jonge fotograaf die als enige fotojournalist erin slaagde om dit grote nieuws te fotograferen. Een jaar later werd Theo van Gogh op straat in Amsterdam vermoord. Ook nu was er één fotograaf die erin slaagde een foto te maken van het dode lichaam. Maar deze foto zou nooit uitgeroepen worden tot beste nieuwsfoto van het jaar, want de maker was geen beroepsfotograaf, maar een burger. Maar de nieuwswaarde van beide foto’s was even groot en op beide foto’s was de werkelijkheid waarheidsgetrouw in beeld gebracht. En dat zijn belangrijke criteria voor een goede nieuwsfoto. Dat de maker zijn brood niet verdient met het maken van foto’s doet daar niets aan af.

Het idee dat de beste nieuwsfoto per definitie gemaakt wordt door een beroepsfotojournalist is een ouderwets standpunt. Het gaat bij nieuwsfoto’s helemaal niet om de figuur achter de camera, maar om de foto. Als een foto het nieuws krachtig in beeld brengt verdient hij een prijs. De reglementen van de Zilveren Camera moeten inderdaad aangepast worden, maar dan graag met een moderne kijk op journalistiek. Journalistieke kwaliteit (zoals nieuwswaarde) van de foto moet voorop staan, en niet de broodwinning van de maker.