Tag: persberichten

Nieuwscheckers controleren de feiten

Tot voor kort was ‘factchecken’ een Amerikaans fenomeen. Inmiddels is het naar Nederland overgewaaid. In september 2008 begon de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg met het weblog FHJ Factcheck. Nu volgt Nieuwscheckers.nl, een project van de praktijkstudie Journalistiek en Nieuwe Media van de Universiteit Leiden. Read more →

Dikkere overheidsvingers in de nieuwspap

Ooit waren persberichten verklaringen die organisaties, bedrijven of overheden verstuurden om de pers ergens van op de hoogte te brengen. Journalisten gingen vervolgens met die informatie aan de slag: op onderzoek uit, de feiten controleren, extra bronnen interviewen en als sluitstuk uiteraard een bericht schrijven met hier en daar een citaat van de geïnterviewden.

Later ontdekten slimme voorlichters dat het efficiënter kon. Ze schreven niet langer officiële verklaringen, maar produceerden kant-en-klare nieuwsberichten, helemaal in de stijl van krantenberichten, compleet met citaten van de directeur of minster. Wel zo gemakkelijk voor journalisten, want dan hoefden ze geen tijd meer te verspillen aan het halen van quotes en dergelijke. Bovendien was zo de kans groter dat de voorlichters het verhaal in de krant kregen dat ze wensten.

Tegenwoordig gaan de slimme voorlichters weer een stap verder. Ze produceren nu ook video-items. En dan niet slechts ruwe opnames van bijvoorbeeld toespraken en persconferenties, maar kant-en-klare reportages, compleet met sfeerbeelden, voice-over en talking heads. De Nederlandse overheid timmert al stevig aan de weg, blijkt uit een artikel in vakblad De Journalist. Op de regeringssite zijn diverse videoreportages te vinden die redacties kunnen overnemen of versnijden tot een eigen verslag.

Uiteraard mikken de voorlichters erop dat nieuwssites de reportages geheel overnemen. Dat levert mooi wat aandacht op voor plannen en acties van de ministeries. Bovendien kunnen de ministers dan ongestoord hun zegje doen, zonder allerlei kritische vragen van journalisten.

Maar het roept wel vragen op over de steeds dikkere vinger van de overheid in de nieuwspap. Enerzijds komt de overheid met steeds meer prefab informatie, zoals de genoemde videoreportages, en aan de andere kant probeert ze de pers in te perken. Zo mochten kranten en tijdschriften van de Rijksvoorlichtingsdienst geen foto publiceren van een brildragende Maxima en ondernam premier Balkenende gerechtelijke stappen tegen een parodie van opinieblad Opinio.

In NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag constateert hoogleraar informatierecht Egbert Dommering een alarmerende toename van overheidsregie: “de nieuwsvoorziening wordt steeds meer aangestuurd door voorlichting. Symbolisch is dat de premier niet meer naar Nieuwspoort komt, maar dat de journalisten naar hem toe moeten.” Veel meer dan symbolisch is de daling van Nederland afgelopen jaar op de persvrijheidsindex van het Freedomhouse. De genoemde voorvallen zullen de positie van Nederland op de ranglijst van volgend jaar weinig goed doen.